Barwienie mydła: miki, tlenki, ultramaryny i pigmenty

Większość problemów z kolorem w mydle bierze się z barwnika, który nie wytrzymuje zasadowego środowiska, albo z dawki obliczonej dla niewłaściwej ilości masy. Ten poradnik omawia najpierw rodzaje barwników, potem dawki, a na końcu część praktyczną: rozprowadzanie proszku i dzielenie masy. Barwniki roślinne i glinki mają własny poradnik, naturalne barwniki.

Co przetrwa zasadowość mydła

Masa mydlana robiona metodą na zimno jest silnie zasadowa, dopóki ług się nie zużyje, a dojrzała kostka nadal ma pH około 9 do 10 (poradnik o pH wyjaśnia dlaczego). Barwnik do mydła musi to znieść, a do tego ciepło fazy żelu. Pigmenty mineralne to wytrzymują. Wiele organicznych barwników rozpuszczalnych nie.

Trwałość według dostawców barwników i książek wymienionych w źródłach. Mechanizm rozpadu laków opisali Desai i współpracownicy (1993), dane o fiolecie manganowym pochodzą z ColourLex.

Tlenki, zielenie chromowe i ultramaryny

To podstawowe barwniki do mydła. Tlenki żelaza sprzedawane do kosmetyków są wytwarzane syntetycznie, a przepisy USA dopuszczają w kosmetykach tylko syntetyczne (21 CFR 73.2250), bo tlenki wydobywane z ziemi zawierają metale ciężkie, takie jak ołów i arsen. Dają kolor, który nie wędruje ani się nie zmienia, jak ceglasta czerwień i ochra naszej trójkolorowej kostki z hanger swirlem. Ich wady są fizyczne: zbijają się w grudki, a grudka, która trafi do masy, pokazuje się jako kolorowa plamka w pokrojonej kostce albo smuga w pianie.

Ultramaryny to pigmenty wypalane w temperaturze ponad 700 °C i są to najpewniejsze błękity i fiolety do metody na zimno. Ich słabością jest kwas, a nie zasada: kwas je rozkłada i uwalnia siarkowodór, gaz o zapachu zgniłych jaj. Ma to znaczenie w produktach kwaśnych, nie w mydle.

Miki

Kosmetyczna mika to płatek minerału z powłoką, która niesie kolor i połysk. Powłoka decyduje o tym, jak mika się zachowuje, a jak wyjaśnia Susan Miller Cavitch, jej grubość decyduje o kolorze: odcień perłowej miki zależy od tego, jak gruba jest jej warstwa dwutlenku tytanu lub tlenku żelaza. Złota mika może w trzech czwartych składać się z miki, a w jednej czwartej z dwutlenku tytanu z odrobiną tlenku żelaza, i takie powłoki wytrzymują w mydle. Zmieniają się miki barwione barwnikami rozpuszczalnymi, lakami lub karminem: Faiola wymienia niebieskie, które robią się fioletowe, zielone, które robią się koralowe, i miki, które blakną zupełnie. Dobry dostawca podaje, czy mika jest trwała w metodzie na zimno; jeśli twój tego nie robi, przetestuj ją.

Połysk potrzebuje światła, które wniknie w mydło i wróci, dlatego mika lśni w przezroczystym mydle z bazy glicerynowej, a w nieprzezroczystym mydle robionym metodą na zimno wygląda na przygaszoną. Nadal daje kolor i najlepiej widać ją na wierzchu kostek i w cienkich liniach między warstwami (pencil line), gdzie leży na powierzchni.

Brokat do rękodzieła, miki do rękodzieła, kredki świecowe, barwniki do świec, farby do tkanin i farby plastyczne nie mają czystości kosmetycznej i nie mają miejsca w mydle.

Barwniki rozpuszczalne i laki

Barwniki rozpuszczalne, jak wskazuje nazwa, rozpuszczają się, więc w mydle wędrują: wyraźna linia masy zabarwionej takim barwnikiem rozmywa się w sąsiednie. To może być celem projektu (Faiola buduje blok ombre właśnie na tym przenikaniu), ale wyklucza takie barwniki z wyraźnych swirli i warstw. Wiele barwników FD&C zmienia też kolor lub traci go w świeżym mydle, więc przetestuj każdy we własnym przepisie.

Lak to barwnik, który stał się nierozpuszczalny dzięki osadzeniu na wodorotlenku glinu. Laki są przeznaczone do produktów o odczynie zbliżonym do obojętnego: wodorotlenek glinu rozpuszcza się w silnie zasadowym środowisku, a gdy znika, barwnik się wypłukuje. W metodzie na zimno licz się z tym, że laki będą przenikać i blaknąć.

Te, które zawodzą całkowicie

Fiolet manganowy, kosmetyczny pigment fioletowy, w metodzie na zimno szarzeje, bo silna zasada go niszczy. Jaskrawe barwniki neonowe różnią się w zależności od producenta: zanim zbudujesz projekt wokół jednego z nich, przeczytaj uwagi dostawcy o trwałości w metodzie na zimno i o tym, gdzie dany barwnik jest dopuszczony.

Ile barwnika użyć

Dawka ma sens tylko w odniesieniu do ilości masy, którą barwi. Poniższe wartości to dawki, które wpisuje kalkulator ługu, gdy dodajesz barwnik. Pochodzą z opublikowanych dawek dostawców i są obliczone dla 500 g (17,6 oz) olejów w partii o masie około 725 g: klasycznego przepisu bez oleju palmowego z roztworem ługu 33 % i 3 % zapachu. Każda dotyczy pełnego koloru w całej partii. Mniejsza dawka daje jaśniejszy odcień.

Dawki dostawców na funt olejów lub mydła w takiej postaci, w jakiej kalkulator stosuje je do tej partii. Gramy wynikają z opublikowanej gęstości nasypowej każdego proszku.

Wartość dla czerwieni jest niższa niż dla pozostałych tlenków, bo Wholesale Supplies Plus zaleca dawać o połowę mniej czerwonego lub brązowego tlenku niż innych kolorów i najwyżej pół łyżeczki na funt mydła. Miary łyżeczkowe to najmniej pewna część tabeli: płaska łyżeczka żółtego tlenku może ważyć 1 g, a czarnego 6 g, zależnie od gatunku i od tego, jak proszek się ubija. Waga jubilerska z dokładnością do 0,01 g kosztuje niewiele i pozwala powtarzać kolory. Duże dawki każdego pigmentu zaczynają barwić pianę.

Tlenki miesza się jak farby: żółty z niebieskim daje zielony, czerwony z niebieskim fioletowy, a żółty z czerwonym pomarańczowy. Letcavage i Buck zaczynają od jaśniejszego koloru i dodają do niego ciemniejszy. Fiolet jest trudnym przypadkiem. Alicia Grosso zauważa, że fiolet szarzeje na tle żółtawego odcienia świeżego mydła, ale przestrzega przed zbyt mocną korektą, bo żółty odcień blednie w miarę dojrzewania mydła.

Rozprowadzanie proszków

Pigmenty są na tyle drobne, że się zbijają, a sucha grudka wmieszana w masę już się nie rozbije. Każdy proszek trzeba zwilżyć i rozprowadzić, zanim trafi do masy, najlepiej zanim połączysz ług z olejami, bo gdy masa jest gotowa, czas zaczyna płynąć.

1. Odmierz proszek do małego kubeczka, jeden kubeczek na kolor.
2. Dodaj płyn. Tlenki, ultramaryny, miki, węgiel aktywny i dwutlenek tytanu dyspergowalny w oleju potrzebują około 1 łyżki (15 mL) lekkiego płynnego oleju na łyżeczkę proszku. Glinki i dwutlenek tytanu dyspergowalny w wodzie trafiają zamiast tego do wody, w ilości około trzykrotności ich masy, odjętej od wody z przepisu.
3. Zwilż proszek przed mieszaniem. Wciśnij go pod powierzchnię płynu końcówką mini spieniacza albo łyżką, zanim włączysz spieniacz, żeby nie uniósł się w powietrze.
4. Mieszaj do uzyskania gładkiej zawiesiny. Rozsmaruj kroplę na białym talerzu: nie powinno być widać ziarenek.
5. Zamieszaj ponownie tuż przed użyciem. Pigment opada, gdy kubeczek stoi.

Książki różnią się co do płynu. Anne-Marie Faiola, tak jak ten poradnik, bierze 1 część pigmentu na 3 części lekkiego oleju. Letcavage i Buck co najmniej 24 godziny wcześniej mieszają tlenek z trzykrotną objętością gliceryny, „in order to fully hydrate the dry powder colorant”. Grosso zwilża szczyptę w łyżeczce ciepłej wody, potem miesza ją z 2 łyżkami masy po śladzie i dopiero to wmieszuje z powrotem.

Faiola przechowuje resztki zawiesiny w oleju w lodówce i wyrzuca je po miesiącu. Zawiesin glinki się nie przechowuje: mokra glinka może spleśnieć, więc przygotowuj ją na świeżo. Gliceryna dobrze rozprowadza miki i większość pigmentów i nie dodaje oleju, ale nie używaj jej do dwutlenku tytanu w przepisie z dużą ilością wody, gdzie gliceryna nasila rzeki glicerynowe.

Aby uzyskać jednolity kolor w całej partii, najpierw wmieszaj zawiesinę w około 2 szklanki (500 mL) masy, potem przelej ją z powrotem do garnka i wymieszaj. Barwnik dodany prosto do pełnego garnka często daje nierówne plamy. Gdy cała partia ma mieć jeden kolor, Grosso wmieszuje tlenek lub ultramarynę do roztworu ługu, żeby rozszedł się po całości; zamieszaj go jeszcze raz przed dodaniem, bo pigment opada.

Dzielenie masy na porcje kolorów

Swirl albo kostka z warstwami to jedna partia podzielona na porcje, z których każdą barwi się osobno. Dzielenie na wagę, a nie na oko, sprawia, że projekt da się powtórzyć, i mówi ci dokładnie, ile barwnika potrzebuje każda porcja.

Zacznij od całej masy: olejów, roztworu ługu i zapachu razem. Kalkulator pokazuje ją jako masę partii; dla 500 g olejów w powyższym przepisie to około 725 g. Potem wybierz podział. W linear swirlu Faioli jest 40 % bazy i trzy akcenty po 20 %; w jej fire-drop swirlu 75 % wlewa się jako białą bazę, a pozostałe 25 % dzieli między pięć butelek z dzióbkiem. Na początek łatwy jest podział na połowę bazy i dwie ćwiartki:

Barwnik idzie za porcją: porcja, która stanowi ćwierć masy, potrzebuje mniej więcej ćwierci dawki na całą partię z tabeli powyżej, żeby kolor miał tę samą głębię. Nasza niebiesko-złota kostka z drop swirlem używa tych trzech barwników.

Postaw każdy dzbanek na wadze, wytaruj ją i wlej jego część. Dodaj rozprowadzony barwnik i wymieszaj trzepaczką. Blendera ręcznego używaj tylko krótkimi impulsami i tylko wtedy, gdy zostały plamki, bo blendowanie szybko zagęszcza masę; Faiola daje każdemu dzbankowi około 2 sekund, od najjaśniejszego koloru do najciemniejszego. Jeśli zapach jest dla ciebie nowy albo znany z przyspieszania śladu, najpierw zabarw porcje, a zapach dodaj na końcu, żeby partia, która zgęstnieje, była przynajmniej równo zabarwiona.

Dwutlenek tytanu

Dwutlenek tytanu to biel w białym mydle i baza, na tle której wyróżniają się kolory swirli. To też czystsza droga do pasteli: odrobina białej zawiesiny w barwionej porcji daje czystszy odcień niż samo zmniejszenie ilości barwnika, przy którym prześwituje własna barwa mydła w odcieniu kości słoniowej. Nasza kostka z warstwami ombre przechodzi stopniowo od głębokiego niebieskiego do bieli dzięki mieszaniu niebieskiego i białego oleju w ustalonych proporcjach.

Dwutlenek tytanu nie rozpuszcza się ani w oleju, ani w wodzie. Producenci pigmentów obrabiają powierzchnię cząstek tak, że jeden gatunek daje się rozprowadzić w oleju, a inny w wodzie, i dlatego kalkulator podaje je osobno. Używaj każdego w jego własnym płynie. Dwutlenek tytanu łatwo się też zbija, a nierozprowadzony proszek widać jako białe plamki, więc mieszaj go spieniaczem dłużej niż inne barwniki.

Kalkulator proponuje na pełną biel 1 łyżeczkę na funt mydła, czyli około 1½ łyżeczki (7,6 g) na 500 g olejów, a jeden z dostawców podaje tę samą wartość jako maksymalną.

Rzeki glicerynowe

Rzeki glicerynowe to prześwitujące, rozgałęzione żyłki w jasnej lub barwionej kostce, najłatwiej widoczne na tle dwutlenku tytanu. W testach opisanych przez Wholesale Supplies Plus pojawiały się tylko wtedy, gdy słaby roztwór ługu, poniżej około 31 %, spotkał się z pełną fazą żelu, a pigment w mydle je uwidaczniał. Im dłużej mydło pozostawało w fazie żelu, tym większe rosły rzeki, a pigment rozprowadzony w glicerynie je nasilał. Stąd środki zaradcze: roztwór ługu 31 do 33 %, niedopuszczanie bloku do pełnej fazy żelu i rozprowadzanie pigmentu w oleju. Faiola dodaje do tego pracę w temperaturze niższej o około 5 °C (10 °F). Kostka i tak jest całkowicie w porządku; szczegóły są w poradniku rzeki glicerynowe i pęknięcia.

Rzeki glicerynowe (po prawej): prześwitujące żyłki widoczne na tle bieli dwutlenku tytanu po gorącej fazie żelu przy dużej ilości wody.

Mit o pękaniu

Przeczytasz gdzieś, że dwutlenek tytanu sprawia, że mydło pęka. Żyłkowany, spękany wygląd, o którym mowa, to rzeki glicerynowe: efekt wizualny w kostce, a nie pęknięcie przez nią. Prawdziwe pęknięcia biorą się z ciepła, gdy blok przegrzeje się w fazie żelu, i z wysuszenia wierzchu zbyt dużą ilością alkoholu w sprayu. Białe mydło pęka z tych samych powodów co każde inne.

Sam proszek

Kwestia bezpieczeństwa przy dwutlenku tytanu to wdychanie suchego proszku. W 2019 roku Komisja Europejska zaklasyfikowała niektóre jego postacie proszkowe jako substancje podejrzewane o działanie rakotwórcze przez drogi oddechowe; Sąd Unii Europejskiej stwierdził nieważność tej klasyfikacji w listopadzie 2022 roku, a Trybunał Sprawiedliwości utrzymał to stwierdzenie nieważności w mocy 1 sierpnia 2025 roku. Unijne przepisy o kosmetykach nadal nie dopuszczają proszków dwutlenku tytanu i tlenku cynku w produktach, których stosowanie mogłoby prowadzić do ich przedostania się do płuc. Nic z tego nie dotyczy kostki mydła, której nie da się wdychać. Dotyczy to ciebie, gdy odmierzasz drobny proszek: nabieraj go delikatnie, zwilż go pod olejem przed włączeniem spieniacza i noś maskę przeciwpyłową, gdy masz do czynienia z jakimkolwiek suchym pigmentem.

Przetestuj kolor i licz się z tym, że faza żelu go zmieni

Kolor przy śladzie to nie kolor kostki. Mydło po fazie żelu jest bardziej przejrzyste, a jego kolory wychodzą głębsze i żywsze; mydło, które nie przeszło fazy żelu, wygląda bledziej i bardziej kremowo. Faiola stawia niektóre jaskrawe projekty na 30 minut na macie grzewczej, żeby wprowadzić je w gorętszą fazę żelu. Blok, który przejdzie w żel tylko w środku, ma ciemniejszy środek i jaśniejsze brzegi, więc zdecyduj, czy cały blok ma przejść fazę żelu, czy nie (faza żelu wyjaśnia, jak ją kontrolować).

Ta sama masa po fazie żelu (po lewej) i trzymana w chłodzie (po prawej).

Kolor zmienia się jeszcze po pokrojeniu. Nietrwała mika może się zmieniać przez pierwsze dni. Światło szybciej odbarwia niektóre barwniki niż inne: Grosso uznaje pigmenty mineralne za najbardziej odporne na światło, po nich miki, a potem barwniki kosmetyczne i spożywcze, i testuje próbkę, zakrywając jej połowę nieprzezroczystym papierem i zostawiając ją na słońcu. Wanilina, obecna w większości zapachów waniliowych i cukierniczych, w ciągu kilku tygodni barwi masę od jasnobrązowego do ciemnobrązowego, więc biała baza wymaga zapachu bez waniliny. Naturalne barwniki blakną, o czym mówi poradnik o naturalnych barwnikach.

Zanim użyjesz nowego barwnika w całym bloku, przetestuj go. Wlej po 50 g masy do kilku małych silikonowych foremek, dodawaj barwnik stopniowo, w odważonych ilościach, i zrób po dwie próbki każdej. Jeden komplet wstaw do piekarnika utrzymywanego przez dwie godziny w temperaturze około 77 °C (170 °F), a potem wyłączonego, co przeprowadzi próbki przez fazę żelu, a drugi do lodówki. Obejrzyj je ponownie po tygodniu. Zapisuj dawki w gramach; „szczypty” nie da się powtórzyć.

Czego wymaga prawo

UE i Wielka Brytania

Mydło jest w UE i Wielkiej Brytanii produktem kosmetycznym. Barwnik (w języku rozporządzenia: substancja barwiąca), czyli każda substancja stosowana głównie do nadania produktowi koloru, jest dozwolony tylko wtedy, gdy figuruje w wykazie w załączniku IV i jest stosowany zgodnie z warunkami podanymi w danej pozycji. Na etykiecie barwniki podaje się numerem Colour Index (CI 77891 dla dwutlenku tytanu, CI 77491 dla czerwonego tlenku żelaza) i mogą być wymienione w dowolnej kolejności po pozostałych składnikach. Sama mika nie figuruje w załączniku IV: podaje się ją jako Mica, a pigmenty z jej powłoki ich własnymi numerami CI, które powinien podać twój dostawca. Każdy barwnik musi być objęty oceną bezpieczeństwa produktu.

USA

Prawdziwe mydło nie jest w świetle prawa USA kosmetykiem. Jeśli produkt składa się głównie z soli metali alkalicznych kwasów tłuszczowych, jego działanie myjące pochodzi od nich, a sam produkt jest oznakowany i sprzedawany wyłącznie jako mydło, FDA pozostawia go Komisji Bezpieczeństwa Produktów Konsumenckich (Consumer Product Safety Commission). Gdy kostka ma według deklaracji nawilżać, usuwać zapach potu albo działać w jakikolwiek inny kosmetyczny sposób, staje się kosmetykiem i każdy dodatek barwiący w niej musi być zatwierdzony do takiego zastosowania. Syntetyczne tlenki żelaza, dwutlenek tytanu i mika są zatwierdzone ogólnie do kosmetyków; ultramaryny i zielenie tlenku chromu do kosmetyków stosowanych zewnętrznie. Kurkuma i ekstrakt ze spiruliny figurują jako dodatki barwiące wyłącznie do żywności.

Kreator etykiet wpisuje numery CI i amerykańskie nazwy barwników dla tych barwników, które zna kalkulator, a poradnik o etykietowaniu omawia resztę etykiety.