Mydło z bazy glicerynowej (melt and pour): na początek bez ługu

Mydło z bazy glicerynowej to najszybsza droga do kostki mydła zrobionej własnoręcznie. Kupujesz blok bazy, roztapiasz go, dodajesz barwnik i zapach i wylewasz do formy; godzinę później możesz wyjąć mydło z formy i go używać. Baza to prawdziwe mydło, zrobione przez producenta z olejów i ługu, więc nie trzeba ważyć ługu ani czekać na dojrzewanie. Cała sztuka polega na pilnowaniu temperatury, odrobinie arytmetyki i wiedzy o tym, co baza przyjmie, a czego nie.

Co jest w bazie

Baza glicerynowa zaczyna jako zwykłe mydło: oleje zmydlone wodorotlenkiem sodu. Etykieta pokazuje to na jeden z dwóch sposobów: albo jako to, co trafiło do garnka (woda, olej kokosowy, wodorotlenek sodu), albo jako mydła, które z tego powstały (laurynian sodu, stearynian sodu). Od zwykłego mydła odróżnia ją to, co producent dodaje później, żeby czysto się topiła i zastygała z połyskiem:

• Gliceryna i sorbitol, dzięki którym przezroczysta baza jest przezroczysta.
• Glikol propylenowy, rozpuszczalnik, który ułatwia topienie.
• Często laurylo eterosiarczan sodu (SLES) lub laurylosiarczan sodu (SLS), syntetyczne detergenty, które wzmacniają pianę.
• Dwutlenek tytanu w bazach białych, dla nieprzezroczystości.

Na tej podstawie dostawcy sprzedają całą rodzinę baz.

Najczęstsze rodzaje baz według Fishera (2018). Karta techniczna twojej bazy podaje jej temperaturę topnienia i ile zapachu przyjmuje.

Ponieważ zmydlanie już się dokonało, kostka z bazy glicerynowej jest gotowa, gdy tylko zastygnie, bez dojrzewania.

Topienie bez przypalania

Pokrój bazę w małe, równe kostki, żeby topiła się równomiernie. Roztop ją na jeden z dwóch sposobów:

• W mikrofalówce, w żaroodpornym dzbanku, cyklami po 30 do 45 sekund, mieszając po każdym. Tej metody używa większość twórców.
• Nad garnkiem z ledwo mrugającą wodą, w żaroodpornym dzbanku lub misce. Trwa to dłużej, ale łatwo tego pilnować.

Nie wkładaj bazy do garnka stojącego bezpośrednio na kuchence: dno się przypali, zanim góra się roztopi.

Większość baz zaczyna się topić w temperaturze około 49 do 54 °C (120 do 130 °F), a najlepiej wylewa się je w temperaturze od 54 do 60 °C (130 do 140 °F). Powyżej około 71 °C (160 °F) zaczynają wrzeć i się przypalać, a przypalona baza gęstnieje, robi się kluchowata i skórzasta. Każde ponowne roztopienie odparowuje też część wody z bazy, więc baza grzana zbyt wiele razy sztywnieje w dzbanku, a stara, przegrzana albo często przetapiana baza może się przebarwić, zrobić się lepka lub brzydko pachnieć (Grosso). Między podgrzewaniami przykrywaj dzbanek folią spożywczą.

Warto mieć termometr z sondą. Termometr na podczerwień mierzy tylko powierzchnię, a ona stygnie najszybciej.

Roztopiona baza jest na tyle gorąca, że może poparzyć, i przywiera do skóry jak gorący wosk. Wylewaj ostrożnie i trzymaj dzieci z dala od gorącego dzbanka, choć nie ma w nim ługu.

Ile bazy roztopić

Napełnianie formy na oko kończy się niedoborem albo dzbankiem resztek, a zapach liczony od złej sumy wychodzi mocniejszy lub słabszy od zamierzonego. Kalkulator mydła z bazy glicerynowej robi te obliczenia. Podajesz mu:

• Pojemność formy. Napełnij ją wodą i zważ wodę: gram wody to mililitr. W formie z kilkoma gniazdami zmierz wszystkie razem. Kalkulator przelicza mililitry na gramy przy użyciu gęstości bazy, 1,06 g/mL, chyba że ją zmienisz. Większość baz glicerynowych waży od 1,03 do 1,10 g na mililitr, a zważenie jednego gniazda wypełnionego własną bazą zastępuje zgadywanie. Zgrubna reguła Grosso mówi, że 2 szklanki (473 ml) wody w formie oznaczają mniej więcej funt mydła; przy gęstości z kalkulatora to 501 g.
• Albo kostki, które chcesz zrobić: ich liczbę i masę każdej z nich.
• Co dodajesz, każdy dodatek jako procent gotowego mydła: zapach, olej lub masło, suche dodatki, takie jak glinka czy peeling, oraz barwnik.
• Zapas na dzbanek, 5 %, chyba że to zmienisz, na to, co zostaje na dzbanku i łyżce.

Kalkulator liczy zapach jako udział w gotowym mydle, bo tak IFRA podaje swoje limity i tak czyta się certyfikat od dostawcy zapachu. Pokazuje ten sam zapach także jako udział w bazie, bo wiele przepisów liczy go w ten sposób. Ostrzega też, gdy zapach lub dodany olej przekroczy 3 % mydła albo suche dodatki 5 %. To robocze limity, których używa większość twórców, a nie zmierzone progi, ale po ich przekroczeniu bazy zwykle się pocą, miękną albo tracą pianę.

Podstawowe odlewanie

1. Pokrój i zważ bazę. Pokrój ją w małe, równe kostki i odważ tyle, ile podaje kalkulator.
2. Roztapiaj powoli. Podgrzewaj krótkimi cyklami, mieszając między nimi, aż zostanie tylko kilka małych kawałków; roztopią się podczas mieszania. Nie dopuść do wrzenia.
3. Wmieszaj barwnik. Mieszaj delikatnie, żeby nie wbić powietrza.
4. Dodaj zapach. Gdy baza ostygnie do około 55 °C (130 °F), wmieszaj go. Baza może na chwilę zmętnieć; mieszaj dalej przez 20 do 30 sekund, a znów się sklaruje.
5. Wylej. Jeśli baza zgęstniała w dzbanku, najpierw podgrzej ją przez kilka sekund.
6. Spryskaj powierzchnię. Lekka mgiełka alkoholu izopropylowego likwiduje pęcherzyki, które wypływają na wierzch.
7. Poczekaj, aż zastygnie, i wyjmij z formy. Większość kostek twardnieje w około godzinę. Jeśli blok po wyjęciu jest jeszcze ciepły, pozwól mu ostygnąć w całości: pokrojony za wcześnie wypuści płynny środek i zostanie pusta w środku kostka (Grosso).
8. Zawiń. Zawiń każdą kostkę w folię spożywczą, gdy tylko stwardnieje (zob. pocenie się, niżej).

Lodówka przyspiesza zastyganie, ale zimna kostka po wyjęciu zbiera skropliny jak szklanka wody z lodem, więc w miarę możliwości pozwól kostkom zastygać w temperaturze pokojowej.

Zapach

Mydło z bazy glicerynowej przyjmuje od 1 do 3 % zapachu w stosunku do masy gotowego mydła. Trzy procent, około 14 g na partię 454 g (1 lb), to częsty punkt wyjścia; mocne zapachy potrzebują mniej, a karta techniczna bazy może podawać własne maksimum. Granicę wyznacza też sam zapach. Jego certyfikat IFRA podaje najwyższe dopuszczalne stężenie w kategorii 9, czyli kategorii mydła spłukiwanego, i trzymasz się poniżej tej wartości, nawet jeśli jest niższa niż 3 %.

Używaj olejków zapachowych przeznaczonych do mydła, z certyfikatem obejmującym kategorię 9, albo olejków eterycznych w granicach ich limitów. Zapachy zawierające wanilię z czasem barwią mydło na brązowo, nawet w bazie glicerynowej. Sprawdzanie zapachu i alergenów porównuje twoją ilość zapachu z certyfikatem, a poradnik o zapachach w mydle omawia wybór i łączenie zapachów.

Barwnik

Do bazy glicerynowej nadają się te same barwniki co do innych mydeł. Miki, tlenki, ultramaryny i pigmenty dają kolor, który zostaje tam, gdzie go umieścisz; tlenki i glinki wmieszają się bez drobinek, jeśli najpierw rozprowadzisz je w odrobinie gliceryny. Barwniki rozpuszczalne w wodzie dają przejrzysty efekt witrażu, ale migrują: w warstwach i wtopkach kolor z czasem przenika do sąsiednich części, a większość barwników spożywczych blaknie na świetle (Grosso).

Przezroczysta baza pokazuje kolor jako głębokie, szkliste odcienie, a biała baza zmienia ten sam kolor w pastelowy. Barwniki, które zmieniają kolor w silnie zasadowej masie mydlanej robionej metodą na zimno, w bazie glicerynowej zwykle się utrzymują, bo baza to gotowe mydło bez wolnego ługu. Poradnik o barwieniu mydła podaje dawki.

Pęcherzyki, warstwy i spryskiwanie alkoholem

Lekka mgiełka alkoholu izopropylowego (izopropanolu) na świeżo wylanym mydle likwiduje pęcherzyki na powierzchni. Ta sama mgiełka pomaga warstwom się połączyć. Aby wylać drugą warstwę, poczekaj, aż pierwsza będzie miała twardą skórkę, ale wciąż będzie ciepła, spryskaj ją alkoholem i wylej kolejną warstwę w temperaturze około 52 do 57 °C (125 do 135 °F). Gorętsza baza roztopi warstwę pod spodem. Wylej ją, zanim utworzy się skórka, albo pomiń alkohol, a warstwy mogą się później rozdzielić.

Do wszystkich warstw używaj bazy tej samej marki. Bazy twardnieją i kurczą się w różnym tempie, a warstwy z baz różnych marek łatwiej się rozdzielają.

Wtopki i mydło ubijane

Ponieważ jest przezroczyste i szybko zastyga, mydło z bazy glicerynowej najłatwiej łączyć w kompozycje. Wiórki, skrętki i kawałki barwionego mydła można zatopić w przezroczystej kostce: spryskaj je alkoholem przed zalaniem, żeby się połączyły, i zalewaj bazą z chłodniejszego końca zakresu, żeby zachowały krawędzie. Aby wiedzieć, ile bazy roztopić do zalania, odejmij masę wtopek od masy, jaką mają mieć gotowe kostki; w kalkulatorze wpisz kostki o tej mniejszej masie. Przedmiot włożony do pełnej formy zwykle wypływa, więc Grosso zatapia w dwóch etapach: napełnia formę do połowy i czeka, aż utworzy się skórka, spryskuje przedmiot alkoholem i wciska go przez skórkę, a gdy ta warstwa zastygnie, spryskuje ponownie i dopełnia formę.

Kawałki z bazy glicerynowej trafiają też do mydła robionego metodą na zimno. Używaj do nich bazy mniej się pocącej i nie dopuść, by blok mydła robionego na zimno przeszedł fazę żelu, bo ciepło fazy żelu może roztopić kawałki. Poradnik o wtopkach omawia to szerzej.

Ubijana baza glicerynowa służy jako krem do mydlanych babeczek i dekoracji wyciskanych rękawem. Roztop 113 g (4 oz) białej bazy z 30 mL (2 łyżkami) prawdziwego mydła w płynie, nie płynu do mycia naczyń, do około 65 °C (150 °F), a potem ubij ją mikserem w wysokim dzbanku. Najpierw się spieni, potem opadnie, a potem zgęstnieje. Gęstnienie wynika ze stygnięcia, nie z ubijania, więc zbyt sztywną porcję można podgrzać przez kilka sekund i ubić ponownie.

Czego baza nie przyjmie

Baza jest skomponowana tak, by topić się, zastygać i pienić w określonej równowadze, i jest w niej mało miejsca na dodatki.

Oleje i masła. Łyżka oleju to w mydle robionym metodą na zimno hojna ilość. W bazie glicerynowej więcej niż około 3 % sprawia, że kostka jest miękka, lepka i słabo się pieni. Jeśli chcesz mieć w kostce masło shea albo mleko kozie, kup bazę, która już je zawiera.

Świeże składniki. Świeże przeciery owocowe i warzywne, świeże mleko oraz świeże zioła i kwiaty mogą pleśnieć wewnątrz kostki. Susz roślinny dodawaj tylko wtedy, gdy jest całkowicie suchy.

Wszystko, z czego dałoby się zaparzyć herbatę, na przykład fusy z kawy, liście mięty i wiele płatków kwiatów, puści kolor do otaczającego mydła. Zaparzenie ich najpierw i ponowne wysuszenie usuwa większość koloru.

Ciężkie dodatki. Peelingi i susz roślinny opadają na dno rzadkiej bazy. Zanim wylejesz bazę, mieszaj ją, aż ostygnie do około 40 do 43 °C (105 do 110 °F) i zacznie gęstnieć, albo użyj bazy zawiesinowej.

Dlaczego kostki się pocą

Zostaw niezawiniętą kostkę z bazy glicerynowej w wilgotny dzień, a wkrótce pokryje się drobnymi kropelkami płynu. To rosa glicerynowa. Gliceryna jest higroskopijna: przyciąga wodę z powietrza, a baza bogata w glicerynę zbiera tę wodę na powierzchni. Nie szkodzi to, ale źle wygląda, sprawia, że kostka jest lepka, i niszczy papierowe etykiety.

Rosa glicerynowa. Niezawinięta kostka pobrała wodę z powietrza, a zawinięta nie.

Zawiń każdą kostkę w folię spożywczą, gdy tylko stwardnieje, i przechowuj kostki w suchym miejscu. Baza mniej się pocąca, z mniejszą ilością gliceryny, poci się słabiej. Wycieranie rosy pomaga na jakiś czas, ale ona wraca.

Jeśli sprzedajesz

Kupiona baza to składnik: jej lista składników trafia na twoją etykietę razem ze wszystkim, co do niej dodajesz. W Stanach Zjednoczonych jest jeden haczyk. FDA traktuje produkt jako mydło tylko wtedy, gdy składa się głównie z soli kwasów tłuszczowych i to one myją. Baza, której piana pochodzi częściowo z syntetycznych detergentów, takich jak laurylo eterosiarczan sodu, nie spełnia tej definicji, a FDA reguluje takie środki myjące jako kosmetyki. W UE alergeny zapachowe trzeba wymienić na liście składników, gdy przekroczą 0,01 % produktu spłukiwanego; sprawdzanie alergenów wylicza to na podstawie deklaracji dostawcy, a poradnik o etykietowaniu omawia resztę.

Gdy zechcesz pójść dalej, niż pozwala baza, następnym krokiem jest przetapianie mydła, czyli ponowne topienie mydła zrobionego samodzielnie, albo twoja pierwsza partia mydła metodą na zimno.