Nalot sodowy na mydle: skąd się bierze i jak mu zapobiec

Nalot sodowy to matowa biała warstwa, która pojawia się na wierzchu bloku mydła robionego metodą na zimno dzień lub dwa po wylaniu masy do formy. To jedna z najczęstszych skarg w tym rzemiośle i jedna z najmniej poważnych: mydło pod spodem jest w porządku, a nalot się zmywa. Przydatne pytania brzmią: dlaczego jedna partia pokrywa się nalotem, a następna nie, i które z wielu porad, jak go powstrzymać, mają uzasadnienie.

Czym jest nalot sodowy

Mydło robione metodą na zimno wciąż się zmydla, gdy trafia do formy. Większość ługu zużywa się w ciągu pierwszej doby, a do tego czasu w masie mydlanej jest trochę wodorotlenku sodu, który jeszcze nie zetknął się z tłuszczem. Wszędzie tam, gdzie ten ług znajduje się na powierzchni wystawionej na powietrze, reaguje z dwutlenkiem węgla i staje się węglanem sodu, związkiem sprzedawanym jako soda kalcynowana. Te kryształy to właśnie nalot.

Kevin Dunn, chemik, który stoi za dużą częścią opublikowanych testów domowego mydła, podaje dwa sposoby, by go rozpoznać. Węglan sodu rozpuszcza się w wodzie, więc daje się spłukać, i pokrywa całą powierzchnię wystawioną na powietrze, zamiast tworzyć plamy. Zwykle nalot to cienka warstwa na wierzchu, ale może sięgać głębiej: Soap Queen, blog Bramble Berry, pokazuje kostki, w których wniknął w głąb mydła i zrobił je kruchym. Fabryki znały działanie węglanu wewnątrz mydła. Celowo dodawały go trochę, by utwardzić tanie mydło, a podręcznik Simmonsa i Appletona z 1908 roku ostrzegał, że jego nadmiar czyni mydło kruchym i sprawia, że na powierzchni wykwita biały nalot.

Nalot tworzy się tylko tam, gdzie do mydła dotarło powietrze: na wierzchu bloku, a nie na bokach, które przylegały do formy.

Jest też druga, rzadsza biała warstwa. DeeAnna Rouse z Classic Bells opisuje gładką, lekko woskową warstwę w kolorze kości słoniowej, która wygląda jak warstwa farby i zwykle występuje tylko na wierzchu kostki. Składa się z dużych kryształów samego mydła, a nie z węglanu. Jest tak samo nieszkodliwa, ale para jej nie usunie, a po umyciu kostka wygląda na używaną; strug zdejmuje ją czysto.

Dlaczego jedne partie pokrywają się nalotem, a inne nie

Nalot potrzebuje wolnego ługu na powierzchni i powietrza, które się z nim zetknie. Wszystko, co skraca czas, przez jaki ług utrzymuje się na powierzchni, albo odcina w tym czasie dostęp powietrza, oznacza mniej nalotu, a większość znanych przyczyn okazuje się jednym albo drugim.

W przypadku większości z nich dowody kończą się na zgodnych relacjach z chemicznym uzasadnieniem: nie znamy żadnego kontrolowanego testu, który mierzyłby nalot w zależności od temperatury lub ilości wody.

Ciepło ma znaczenie, bo przyspiesza reakcję: blok, który sam nagrzewa się do fazy żelu, wcześniej zużywa swój ług. Wykład Dunna o czasie i temperaturze pokazuje, od czego zależy to ciepło. Duży blok je zatrzymuje, forma z gniazdami je traci, a cieplejszy start podnosi szczyt temperatury. Mydło robione metodą na gorąco z tego samego powodu rzadko pokrywa się nalotem: gotowanie zużywa ług, zanim mydło w ogóle trafi do formy. Mydło z bazy glicerynowej od początku nie zawiera wolnego ługu.

Jak mu zapobiegać

Wybierz środki, które pasują do partii. Mydła z mlekiem lub miodem nie da się na przykład doprowadzić do gorącej fazy żelu bez przypalenia, ale zawsze można je przykryć.

1. Przykryj wierzch. Połóż folię spożywczą na powierzchni albo nałóż pokrywę i zostaw, aż mydło ostygnie do temperatury pokojowej. Pozwól folii samej osiąść na masie: Alicia Grosso zauważa, że dociskanie jej zostawia na wierzchu grudki i wybrzuszenia. Classic Bells zostawia przykrycie nawet na dwa lub trzy dni. Ten środek ma najprostsze uzasadnienie: nie ma powietrza, nie ma dwutlenku węgla.
2. Trzymaj blok w cieple. Soap Queen robi mydło z ługiem i olejami o temperaturze 38 °C (100 °F) lub wyższej, zwykle 46–49 °C (115–120 °F), a potem przykrywa formę tekturą i ręcznikiem, żeby mydło przeszło fazę żelu. W zimnym pomieszczeniu pomaga poduszka elektryczna włączona na średnią moc na 30 do 60 minut, a potem wyłączona. Poradnik o fazie żelu opisuje, kiedy lepiej jej uniknąć.
3. Użyj mniej wody. Classic Bells proponuje stężenie ługu od 33 do 40 %, Soap Queen zmniejszenie ilości wody o 5 do 10 %. Poradnik o wodzie wyjaśnia trzy sposoby jej podawania.
4. Wylewaj trochę gęstszą masę. Przy średnim śladzie zamiast lekkiego, jeśli wzór na to pozwala.
5. Zostaw mydło w formie. David Fisher czeka 36 do 48 godzin, zanim wyjmie mydło z formy, by boki pozostały zakryte, dopóki jest jeszcze ług.
6. Lekko spryskaj wierzch alkoholem. Soap Queen spryskuje wierzch alkoholem izopropylowym 99 % zaraz po wylaniu i ponownie 10 do 15 minut później; Anne-Marie Faiola używa alkoholu 91 % do trzech razy w ciągu pierwszych 90 minut. Ogranicz się do drobnej mgiełki. Przemoczony wierzch zasycha twardo nad gorącym mydłem, a to jeden ze sposobów na pęknięcie.

100 g wodorotlenku sodu25 %300 g · 3,00 : 1wolniej; łatwiej o nalot i skurcz28 %257 g · 2,57 : 130 %233 g · 2,33 : 133 %203 g · 2,03 : 1domyślnie u nas, złoty środek35 %186 g · 1,86 : 140 %150 g · 1,50 : 1mniej wody: szybszy ślad45 %122 g · 1,22 : 150 %100 g · 1,00 : 1masterbatch; krystalizuje < 12 °CWoda jako 38 % olejów, dawne ustawienie domyślne, daje roztwór ok. 27 % w typowym przepisie, w którym ług to 14 % olejów.

Ta kostka to nasza kostka na co dzień, której przepis zakłada roztwór 33 %. Tak czy inaczej daje dobre mydło; według doświadczenia większości mydlarzy przy 33 % jest mniej podatna na nalot. Nasza klasyczna kostka z oliwy, oleju kokosowego i palmowego ma w sposobie wykonania trzy z powyższych środków: roztwór 33 %, pokrywę na formie i ręcznik, by blok przeszedł fazę żelu.

Które porady mają uzasadnienie

Jak go usunąć

• Potraktuj parą. Ręczna parownica do ubrań trzymana 2,5 do 13 cm (1 do 5 cali) nad każdą kostką przez 20 do 30 sekund usuwa cienką warstwę. Węglan się rozpuszcza i zasycha z powrotem jako warstewka zbyt cienka, by ją zobaczyć.
• Spłucz. W rękawiczkach przytrzymaj kostkę pod zimną wodą, delikatnie potrzyj białe miejsca ręcznikiem papierowym, spłucz pianę i pozostaw do wyschnięcia. Classic Bells woli do tego wodę destylowaną, argumentując, że minerały z wody z kranu mogą później przyczynić się do powstania pomarańczowych plam.
• Zetnij strugiem lub obierz. Strug do mydła albo obieraczka do warzyw zdejmuje cienką warstwę. To jedyna metoda, która usuwa też nalot z kryształów mydła, kosztem odrobiny mydła.
• Zostaw go. Zmyje się przy pierwszym użyciu kostki.

Kiedy białe coś nie jest nalotem sodowym

Reguła kciuka Dunna: nalot pokrywa każdą powierzchnię, której dotknęło powietrze, a białe kropki lub smugi pod powierzchnią to zwykle coś innego.