Mydło do prania i do kuchni: domowy proszek do prania z mydła

Mydło do prania najłatwiej zaprojektować. Nie trzeba dogadzać skórze ani dopasowywać zapachu, liczą się tylko oleje, które czyszczą, i jak najmniej pozostałego oleju. Ten poradnik podaje trzy kostki z liczbami z kalkulatora, pokazuje, jak zrobić z jednej z nich proszek do prania, i wyjaśnia, co naprawdę robią soda kalcynowana i boraks, w tym dlaczego boraks pomijamy.

Dlaczego mydło do prania nie ma prawie żadnego przetłuszczenia

W kostce dla skóry przetłuszczenie to margines bezpieczeństwa i odrobina oleju zostawiona dla przyjemniejszego odczucia, zwykle 3 do 8 %. Kostka do prania nie ma skóry do pielęgnowania, a olej w niej pozostawiony trafia do prania razem z tłuszczem, który mydło ma usunąć. Dlatego mydło do prania robi się przy 0 do 1 %, a kostkę do kuchni, którą ludzie też biorą do rąk, przy około 2 %. Nasze mydło do prania ma 0 %.

100 g olejów przy przetłuszczeniu 5 %95 g: na tyle wystarcza odważony ług, ta część staje się mydłem5 g zostaje w kostce jako olejGdzie ustawiają je twórcyZa dużo ługu: wolne alkaliaMydło w płynieMydła na co dzieńMydła solankoweMydło do prania-5 %0 %5 %10 %15 %20 %

Oleje dobiera się pod kątem mycia. Olej kokosowy, bogaty w kwas laurynowy i mirystynowy, daje według zwykłej miary jedno z najmocniej myjących mydeł: mydło ze 100 % oleju kokosowego ma oczyszczanie 68, wobec zwykłego zakresu 12 do 22 dla mydeł do skóry. Jego mydło pozostaje też rozpuszczone tam, gdzie inne nie. Kokosowe mydła „morskie” robiono do prania w wodzie morskiej, bo słona woda, w której inne mydła się wytrącają, zostawia mydło kokosowe w roztworze, wciąż zdolne do pienienia. Łój daje twardą, trwałą kostkę, a bez przetłuszczenia sam w sobie jest dobrym mydłem do prania.

Ustawienie przetłuszczenia na zero usuwa też margines bezpieczeństwa, a kalkulator pokazuje, co to oznacza. Liczby zmydlania to zakresy, a przepis z 0 % jest dokładnie zrównoważony tylko wtedy, gdy twoje oleje mają dokładnie takie wartości jak w kalkulatorze. Dla naszego mydła do prania przedział niepewności kalkulatora rozciąga się od przetłuszczenia 3,1 %, jeśli twoje oleje potrzebują więcej ługu niż typowe wartości, do 3,3 % nadmiaru ługu, jeśli potrzebują mniej. Przy 1 % najgorszy przypadek zawęża się do 2,3 % nadmiaru ługu. W praniu, które soda kalcynowana i tak już silnie alkalizuje, ta odrobina wolnej zasady niewiele zmienia. Na skórze ma znaczenie i dlatego kostka do prania nie powinna służyć zarazem jako mydło do rąk.

Trzy kostki

Z kalkulatora: w każdym przypadku 1000 g olejów i roztwór ługu 35 %.

Mydło do prania jest twarde i trwałe: twardość 66, oczyszczanie 36, liczba jodowa 27. Kostka do kuchni to nasza kostka do naczyń, patelni i zlewów: 70 % oleju kokosowego na tłuszcz, olej rycynowy dla szybszej piany, trochę oliwy z oliwek, by złagodzić jej ostrość, i przetłuszczenie 2 %, żeby zostawiała mało oleju. Kokosowe mydło do prania pasuje każdemu, kto unika tłuszczów zwierzęcych; myje najmocniej z tych trzech i jest najbardziej szorstkie dla rąk, a jego strona przepisu podaje pełną metodę.

Rób je jak każde mydło metodą na zimno. Przepisy z tak dużą ilością oleju kokosowego i łoju szybko osiągają ślad i twardo zastygają, więc miej formę w gotowości. Pozwól kostkom dojrzewać przez zwykłe cztery do sześciu tygodni: sucha kostka dłużej wytrzymuje i ściera się na drobniejszy proszek.

Jak zrobić proszek do prania

Często powielany przepis każe zetrzeć jedną dojrzałą kostkę na najdrobniejszych oczkach tarki i zmieszać ją z 1 szklanką sody kalcynowanej i 1 szklanką boraksu. Natural Soap Making Letcavage i Harden dozuje go po pół szklanki na pranie w pralce ładowanej od góry i 2 łyżki w pralce ładowanej od przodu i radzi najpierw rozpuścić proszek w szklance lub dwóch gorącej wody, jeśli nie rozpuszcza się w praniu. To miary objętościowe i są punktem wyjścia, a nie normą: ile potrzebujesz, zależy od twojej wody, pralki i tego, jak brudne jest pranie.

Nasza wersja pomija boraks, z powodów opisanych niżej, i zostawia starte mydło i sodę kalcynowaną. Wiążą się z nią dwie przestrogi:

• Wiedz, jaką sodę masz. Soda do prania (washing soda) sprzedawana w USA, na przykład ta od Arm & Hammer, to sam węglan sodu; karta charakterystyki podaje jego zawartość na 60 do 100 %. Soda krystaliczna, czyli „soda crystals” sprzedawane w Wielkiej Brytanii, to zwykle postać uwodniona, dekahydrat węglanu sodu, i tylko 37 % jej masy to węglan sodu; reszta to woda. Przy tej samej masie potrzebujesz około 2,7 razy więcej kryształków dla tego samego efektu, więc przepisu napisanego dla jednej z nich nie da się przenieść na drugą.
• Chroń oczy i dłonie. Soda kalcynowana jest sklasyfikowana jako powodująca poważne podrażnienie oczu, a jej producent zaleca rękawice i ochronę oczu. Ścieraj i mieszaj tam, gdzie pył nie będzie się roznosił, opisz słoik i trzymaj go poza zasięgiem dzieci.

Co robi soda kalcynowana

Soda kalcynowana to węglan sodu i zasługuje na miejsce w proszku, bo radzi sobie z twardą wodą. W twardej wodzie mydło reaguje z wapniem, tworząc osad mydlany, a każdy gram mydła, który kończy jako osad, to gram, który nie myje. Węglan usuwa wapń z wody jako nierozpuszczalny węglan wapnia (kredę), dzięki czemu więcej mydła może pracować. Producenci detergentów nazywają to builderem strącającym. Nie jest to pełne rozwiązanie: patent na detergent firmy Lever Brothers zauważa, że sam węglan rzadko obniża zawartość wapnia w twardej wodzie na tyle, by pranie było skuteczne.

Silnie też alkalizuje pranie: karta charakterystyki podaje pH 11,4. Ta moc sprawia, że drażni oczy i skórę, i dlatego nie służy wełnie ani jedwabiowi. Branża wełniarska sama radzi prać wełnę w łagodnym, neutralnym detergencie i unikać detergentów do ciężkich zabrudzeń, a proszek z mydła i sody nie jest ani łagodny, ani neutralny.

Kreda, którą soda wytwarza, musi się gdzieś podziać, a ten sam patent zauważa, że strącanie wapnia węglanem może osadzać węglan wapnia na pranych tkaninach.

Soda kalcynowana to nie soda oczyszczona. Soda oczyszczona to wodorowęglan sodu, znacznie słabsza zasada (pH 8,3 w roztworze 1 %), i nie wykonuje tej samej pracy.

Co robi boraks i dlaczego go pomijamy

Boraks to dekahydrat tetraboranu sodu. Sam w wodzie jest łagodniejszą zasadą niż soda kalcynowana, około pH 9,2, i buforem: przeciwdziała zmianom pH. Jego producent wymienia detergenty wśród jego zastosowań, jako regulator pH i środek kompleksujący. W proszku z mydła i sody dodaje jednak drugą, łagodniejszą zasadę do mieszanki, którą soda kalcynowana już silnie zalkalizowała.

Jego zagrożenia to powód, dla którego przepisy na jego temat różnią się w zależności od kraju:

• W UE boraks ma zharmonizowaną klasyfikację jako działający szkodliwie na rozrodczość, kategoria 1B: „może działać szkodliwie na płodność; może działać szkodliwie na dziecko w łonie matki”, a karta charakterystyki producenta klasyfikuje go też jako powodujący poważne podrażnienie oczu. W 2010 roku został zidentyfikowany jako substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy, a REACH wymienia go wśród substancji, których nie wolno sprzedawać ogółowi społeczeństwa, ani samych, ani w mieszaninach powyżej ustalonych stężeń. Europejska karta charakterystyki producenta wymienia zastosowania konsumenckie jako odradzane, a produkt jako przeznaczony wyłącznie dla użytkowników profesjonalnych.
• W Kanadzie Health Canada w 2016 roku odradziło używanie kwasu borowego i boraksu w domowych pracach plastycznych, takich jak slime, oraz w domowych pestycydach, ponieważ nadmierne narażenie może powodować skutki dla rozwoju i rozrodczości, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i kobiet w ciąży. W przypadku środków czystości zaleca stosowanie się do etykiety i przechowywanie ich poza zasięgiem dzieci.
• Gdzie indziej, w tym w Stanach Zjednoczonych, boraks jest sprzedawany jako wzmacniacz prania. Karta charakterystyki producenta podaje, że słabo wchłania się przez nieuszkodzoną skórę. Jeśli go używasz, stosuj go zgodnie z etykietą.

Mydło i soda kalcynowana zajmują się myciem i zmiękczaniem. Boraks dodaje tylko łagodniejszą zasadę do mieszanki, która już jest zasadowa, a my wolimy nie trzymać substancji z taką klasyfikacją w słoiku obok pralki.

Gdzie mydło nie radzi sobie w pralce

Twarda woda. Mydło tworzy osad z wapniem i magnezem z twardej wody, więc im twardsza woda, tym więcej mydła potrzebujesz i tym większe ryzyko osadu. Soda kalcynowana pomaga, ale dokłada też trochę własnej kredy. Warto znać swoją wodę: US Geological Survey nazywa wodę o twardości do 60 mg/L (w przeliczeniu na węglan wapnia) miękką, 61 do 120 umiarkowanie twardą, 121 do 180 twardą, a wszystko powyżej bardzo twardą. Twój dostawca wody publikuje tę wartość. Poradnik o twardej wodzie wyjaśnia chemię.

Pranie w zimnej wodzie. Starte mydło rozpuszcza się w zimnej wodzie powoli i może zostawiać drobinki na praniu. Rozwiązaniem jest rozpuszczenie proszku w gorącej wodzie, zanim trafi do pralki.

Pralki wysokowydajne (HE). Pralki HE zużywają mało wody i są przeznaczone do słabo pieniących się detergentów. Whirlpool na przykład każe właścicielom używać w nich wyłącznie detergentów HE, ostrzega, że zbyt duża ilość detergentu oznacza nadmiar piany i słabe płukanie, a starsze detergenty w proszku słabo się rozpuszczają. Niektóre książki uznają domowy proszek mydlany za bezpieczny dla pralek HE, ale liczą się instrukcje twojej pralki. Domowy proszek nie ma oznaczenia HE, więc jeśli go używasz, stosuj małą dawkę, najpierw go rozpuść i przeczytaj instrukcję obsługi pralki.

Wełna i jedwab. Pierz je w łagodnym, neutralnym detergencie, jak radzi branża wełniarska, a nie w mydle z sodą.

Mydło odplamiające i żółć wołowa

Najprostsze zastosowanie kostki do prania to mydło odplamiające: zwilż plamę, wetrzyj w nią kostkę, zostaw na chwilę, a potem upierz jak zwykle.

W krajach niemieckojęzycznych tradycyjnym mydłem odplamiającym jest mydło galasowe, Gallseife, czyli mydło z żółcią wołową. Rozumowanie jest słuszne, na tyle, na ile sięga: kwasy żółciowe to własne detergenty organizmu do tłuszczu i rozbijają tłuszcz na drobne kropelki. Nie znamy żadnego niezależnego testu, który pokazywałby, że mydło galasowe usuwa plamy lepiej niż zwykła kostka do prania używana w ten sam sposób, i nie mamy popartej źródłami ilości żółci wołowej, którą moglibyśmy podać, więc na tym poprzestajemy.

Kostki do kuchni i do domu

Kostka do kuchni to mydło domowe na co dzień: kostka na podstawce przy zlewie, wcierana w szczotkę lub ściereczkę do patelni, naczyń i blatów. Szybko się pieni i rozpuszcza tłuszcz, a niskie przetłuszczenie zostawia na naczyniach mało oleju. To wciąż kostka do czyszczenia, z dużą ilością oleju kokosowego i niskim przetłuszczeniem, więc jeśli masz wrażliwe dłonie, zmywaj w rękawicach albo używaj przy zlewie łagodniejszej kostki: nasza cytrusowa kostka do kuchni to smalec, olej kokosowy i oliwa z oliwek przy zwykłym, codziennym przetłuszczeniu 5 %. Między użyciami trzymaj ją na mydelniczce z odpływem; kostka leżąca w wodzie mięknie i się rozpada.