Oleje do mydła: co wnosi do kostki każdy olej, masło i wosk

Przepis na mydło to lista olejów, a każdy jest w nim dla kwasów tłuszczowych, które wnosi. Olej kokosowy jest w większości kostek dla kwasu laurynowego, oliwa dla kwasu oleinowego, olej rycynowy dla kwasu rycynolowego, którego nie zawiera żaden inny popularny olej. Ta strona omawia dwadzieścia pięć olejów, maseł i wosków, na które najprawdopodobniej trafisz: co każdy robi z kostką i dlaczego, jaki udział zwykle dają mu mydlarze i na co uważać. Każda liczba pochodzi z danych, których używa kalkulator, a każdy olej ma link do własnej strony w bazie olejów, gdzie są opublikowane zakresy i dokumenty, z których je odczytano. Żeby zestawić dwa oleje obok siebie, otwórz porównanie olejów.

Jak czytać opisy

Każdy opis wymienia główne kwasy tłuszczowe oleju, podaje jego liczbę zmydlania (SAP) jako opublikowany zakres i mówi, co olej robi w mieszance, jaki udział zwykle dają mu mydlarze i na co uważać. Tam, gdzie to pomaga, podaje też, ile punktów w pięciu właściwościach mydła zdobywa kostka z samego tego oleju, czyli to, co pokazuje strona oleju. Tabela podaje również liczbę jodową każdego oleju, laboratoryjną miarę jego wiązań podwójnych: im jest wyższa, tym miększe mydło i tym szybciej jego wolny olej może zjełczeć (zob. liczba jodowa i INS).

Pracę wykonują kwasy tłuszczowe

Kwasy laurynowy i mirystynowy to krótkie łańcuchy nasycone, 12 i 14 atomów węgla. Ich mydła łatwo się rozpuszczają (Failor), więc od razu dają pianę z dużymi pęcherzykami i mocno myją, a do tego utwardzają kostkę. Przez tę samą łatwość rozpuszczania kostka z dużą ich ilością może zostawiać uczucie ściągniętej skóry. Olej kokosowy, olej z ziaren palmowych i olej babassu to oleje laurynowe.

Kwasy palmitynowy i stearynowy to dłuższe łańcuchy nasycone, 16 i 18 atomów węgla, na tyle proste, że ciasno się układają. Dają twardą kostkę, która wolno się zużywa, i drobną, gęstą, stabilną pianę. Zawierają je olej palmowy, tłuszcze zwierzęce i masła.

Kwas oleinowy ma 18 atomów węgla i jedno wiązanie podwójne, które zagina łańcuch. Jego mydło jest łagodne i pielęgnujące, ale na początku miękkie i wolno twardnieje, z niską, śliską pianą. Oliwa to głównie kwas oleinowy.

Kwasy linolowy i linolenowy mają dwa i trzy wiązania podwójne. Konwencja liczy je jako pielęgnujące, ale każde wiązanie podwójne to też miejsce, które może zaatakować tlen, a łańcuch z dwoma wiązaniami podwójnymi utlenia się mniej więcej 10 do 40 razy szybciej niż łańcuch z jednym (Gharby i in., 2025). To te kwasy stoją za zjełczałym mydłem i pomarańczowymi plamami, i to nie tylko w wolnym oleju, który zostawia przetłuszczenie: mydło oliwkowe Dunna bez przetłuszczenia zrobiło się pomarańczowe równie szybko jak to z przetłuszczeniem 10 %.

Kwas rycynolowy to kwas oleinowy z grupą hydroksylową w połowie łańcucha, a olej rycynowy składa się z niego w mniej więcej dziewięciu dziesiątych. Grupa hydroksylowa sprawia, że jego mydło jest wyjątkowo dobrze rozpuszczalne: mała ilość stabilizuje i zagęszcza pianę, a duża daje miękką, lepką kostkę.

Niewielka część oleju, której ług nie zamieni w mydło, to jego substancje niezmydlające się (sterole, witaminy, węglowodory, alkohole woskowe), które przechodzą przez reakcję nietknięte. Większość olejów zawiera ich procent lub dwa; masło shea, olej z otrębów ryżowych i jojoba zawierają ich znacznie więcej, i widać to po tym, jak się zachowują.

Co znaczy „zwykły udział”

Podane tu udziały to zwyczaje rzemiosła: to, na czym doświadczeni mydlarze i pisane przez nich książki zatrzymali się dla kostki na co dzień, która jest dość twarda, żeby długo wytrzymać, dobrze się pieni, dojrzewa w kilka tygodni i dobrze się przechowuje. To nie są limity bezpieczeństwa. Gdy ług jest wyliczony, każdy olej, który się zmydla, daje bezpieczne mydło przy dowolnym udziale, a niektóre klasyki leżą daleko poza tymi zakresami: mydło solankowe to głównie olej kokosowy, a mydło do golenia może mieć 40 % kwasu stearynowego. Gdy zakres pochodzi z konkretnej książki, jest ona wymieniona, a gdy książki się różnią, podane są oba zakresy. Pięć liczb właściwości to też konwencja, sposób sumowania kwasów tłuszczowych, który rozbiera na części poradnik o kwasach tłuszczowych; według nich mydło kastylijskie jest zbyt miękkie, a to jedno z najstarszych mydeł, jakie istnieją.

Oleje w skrócie

Kwasy tłuszczowe to wartości reprezentatywne, których używa kalkulator; liczby zmydlania i liczby jodowe to opublikowane zakresy ze strony każdego oleju. NaOH na 100 g to ług, który całkowicie zmydla 100 g oleju przy wartości używanej przez kalkulator, przed jakimkolwiek przetłuszczeniem. „Zwykły udział” to zwyczaj rzemiosła dla kostki na co dzień robionej metodą na zimno; każdy opis poniżej mówi, skąd pochodzi.

Oleje laurynowe: kokosowy, z ziaren palmowych i babassu

Olej kokosowy

Olej kokosowy to w około połowie kwas laurynowy (45,1–53,2 %) i w jednej piątej mirystynowy (16,8–21 %), z niewielkimi ilościami krótszych kwasów kaprylowego i kaprynowego. Te krótkie łańcuchy dają twardą, białą kostkę, która szybko pieni się dużymi, lekkimi pęcherzykami i bardzo dobrze myje. Sam ma 80 punktów twardości i 68 oczyszczania, znacznie powyżej zakresów konwencji. Krótkie łańcuchy oznaczają też więcej cząsteczek na gram, więc olej kokosowy potrzebuje więcej ługu niż jakikolwiek inny olej z tej listy: 18,3 g wodorotlenku sodu na 100 g, o jedną trzecią więcej niż oliwa.

Zwykły udział: 15–30 %. Faiola pisze, że niektórzy uważają go za wysuszający powyżej 25 %, i zwykle nie przekracza 35 %; Fisher stawia zwykłą górną granicę na około 30 %, chyba że podnosi się przetłuszczenie. Wyjątkiem jest mydło solankowe, które jest głównie z oleju kokosowego przy wysokim przetłuszczeniu (zob. poradnik o mydle solankowym i mydło solankowe spa z różową solą, 70 % oleju kokosowego przy przetłuszczeniu 18 %).

Na co uważać: gatunek. Zwykły olej kokosowy topi się w 23–26 °C, dlatego w Stanach Zjednoczonych sprzedaje się go jako olej „76-stopniowy”. Frakcjonowany olej kokosowy to inny produkt (głównie kwasy kaprylowy i kaprynowy, SAP 310–360) i potrzebuje znacznie więcej ługu: w kostce z oliwy i oleju kokosowego 70/30 zastąpienie zwykłego oleju kokosowego frakcjonowanym podnosi ilość ługu ze 142,2 g do 158,1 g na 1000 g olejów. Nigdy nie zamieniaj jednego na drugi bez ponownego przeliczenia. Olej kokosowy w bazie.

Olej z ziaren palmowych

Tłoczony z ziaren palmy olejowej, a nie z miąższu jej owoców, olej z ziaren palmowych jest olejem laurynowym jak kokosowy: kwas laurynowy 45–55 %, mirystynowy 14–18 %, z nieco większą ilością kwasu oleinowego (12–19 %). W mydle zachowuje się jak olej kokosowy (Fisher; Failor), dając twardą kostkę i szybką, obfitą pianę.

Zwykły udział: do 15 % (Faiola, według której robi kostkę kruchą i szybko dochodzi do śladu), choć w kostkach Watson z oliwy i oleju z ziaren palmowych jest go 40 % zamiast oleju kokosowego. Cavitch uznała, że 10 do 15 % w zupełności wystarcza, a przy większej ilości kostki przejmowały własny zapach oleju.

Na co uważać: potrzebuje mniej ługu niż olej kokosowy. W tej samej kostce 70/30 z oliwą olej z ziaren palmowych wymaga 139,2 g wodorotlenku sodu tam, gdzie kokosowy wymaga 142,2 g, więc nie są wymienne bez ponownego przeliczenia. Wiążą się z nim te same pytania o zrównoważoną produkcję co z olejem palmowym (zob. mydło bez oleju palmowego). Olej z ziaren palmowych w bazie.

Olej babassu

Olej babassu, z orzecha brazylijskiej palmy, to kwas laurynowy 40–55 %, mirystynowy 11–27 %, oleinowy 9–20 %. Cable używa go zamiast oleju kokosowego, w swoich przepisach w ilości 18–29 %, i uważa go za łagodniejszy; w liczbach różnica jest niewielka, bo kostka z olejem babassu i kostka z olejem kokosowym według tego samego przepisu różnią się o mniej więcej trzy punkty lub mniej. Cable poleca go osobom, które unikają kokosa.

Zwykły udział: jak olej kokosowy, 15–30 %.

Na co uważać: według Cable przyspiesza ślad. Potrzebuje 17,9 g wodorotlenku sodu na 100 g wobec 18,3 g dla oleju kokosowego, więc po zamianie przelicz przepis. Olej babassu w bazie.

Olej palmowy i tłuszcze zwierzęce

Olej palmowy

Olej palmowy tłoczy się z miąższu owoców palmy olejowej; to blisko w połowie kwas palmitynowy (39,3–47,5 %) i w dwóch piątych oleinowy (36–44 %). Ta równowaga twardego i miękkiego daje zwartą, wydajną, łagodną kostkę ze stabilną, kremową pianą (Fisher; Letcavage i Harden), i dlatego jest on podstawą klasycznego przepisu z oliwą, olejem kokosowym i palmowym. Kostka z samego oleju palmowego ma 50 punktów twardości i 48 kremowej piany.

Zwykły udział: do 25 % (Faiola); klasyczna kostka z oliwy, oleju kokosowego i palmowego ma go 30 %. Dawne mydła zawierały go znacznie więcej: bazy mydeł toaletowych sprzed stu lat to w trzech czwartych lub więcej olej palmowy albo łój (zob. bazę palmową Thomssena).

Na co uważać: jego frakcje rozdzielają się w opakowaniu, a twardsza część, bogata w kwas palmitynowy, opada na dno, więc roztop i wymieszaj całe opakowanie, zanim cokolwiek odważysz (Faiola; Failor). Przyspiesza też ślad, pociągając za sobą pozostałe oleje, więc zapach i dodatki trzeba dodać szybko (Cavitch). Niebielony „czerwony” olej palmowy zawiera 500 do 2000 mg/kg karotenoidów, barwników, które nadają mu pomarańczowy kolor, i zabarwia mydło. Argumenty środowiskowe przeciwko niemu przedstawia poradnik mydło bez oleju palmowego. Olej palmowy w bazie.

Smalec

Smalec to wytopiony tłuszcz wieprzowy: kwas oleinowy 35–55 %, palmitynowy 20–30 %, stearynowy 8–22 %, linolowy 4–12 %. Daje twardą, białą, łagodną kostkę z kremową, niską pianą i jest tani. Kostka ze smalcu ma 42 punkty twardości i 55 pielęgnacji; smalec jest nieco miększy niż olej palmowy, ma mniej twardych kwasów i więcej oleinowego.

Zwykły udział: do 100 %; w mieszankach zwykle 25–50 % (przepisy Cable mają 24–38 %). Staroświecka kostka ze smalcu to 80 % smalcu i 20 % oleju kokosowego.

Na co uważać: smalec z supermarketu. Fisher zauważa, że jest zwykle częściowo uwodorniony, żeby dłużej się przechowywał, co zmienia jego kwasy tłuszczowe, a norma Codex dopuszcza dodatek przeciwutleniaczy takich jak BHT. Na drugim końcu skali niejadalny smalec sprzedawany jako „choice white grease” ma znacznie więcej wolnych kwasów tłuszczowych i często jest konserwowany chemicznie, a niskie gatunki nadają kostce zapach smalcu (Cavitch). Sprawdź etykietę, a o wytapianiu własnego przeczytaj w poradniku o smalcu i łoju. Smalec w bazie.

Łój

Łój to wytopiony tłuszcz wołowy lub barani: kwas oleinowy 30–45 %, palmitynowy 20–30 %, stearynowy 15–30 % i tylko 1–6 % linolowego. Więcej kwasu stearynowego i mniej linolowego niż w smalcu sprawia, że jest twardszy (sam ma 52) i wolno jełczeje. Jego piana jest drobna i stabilna, dlatego zwykle łączy się go z olejem laurynowym.

Zwykły udział: do 100 % (Faiola); klasyczna wiejska kostka to trzy części łoju na jedną część oleju kokosowego (kostka z łoju kuchennego), a kremowa kostka z łoju i oliwy ma go 50 %.

Na co uważać: jakość wytopienia, od której zależy, czy mydło będzie czymś pachnieć. Omawia to poradnik o smalcu i łoju. Łój w bazie.

Masła: shea, kakaowe, mango i kokum

Masło shea

Masło shea to kwas oleinowy 34–60,7 % i stearynowy 27,7–55,7 %; zakresy są tak szerokie, bo pochodzą z 36 próbek z siedmiu krajów Afryki (Akihisa i in., 2010). Kwas stearynowy czyni je składnikiem utwardzającym, a oleinowy utrzymuje łagodność kostki. Jest też wyjątkowo bogate w substancje niezmydlające się, 2,4–11,6 % w tym samym badaniu, a te przechodzą do kostki bez zmian; mydlarze przypisują im pielęgnujący charakter masła shea (Letcavage i Harden).

Zwykły udział: 5–15 %. Faiola nie przekracza 10 %; przepisy Cable mają 3–16 %; Corley Barto opiera większość swoich na 30 %, podobnie jak nasza luksusowa kostka z masłem shea i kakaowym; a nasz przepis bez oleju palmowego ma go 20 %, żeby zastąpić twardość oleju palmowego.

Na co uważać: jego liczba zmydlania. Normy dla nierafinowanego masła shea dopuszczają 160–195 mg KOH/g (Codex) lub 160–200 (Indie), bo obejmują masła zawierające do 19 % substancji niezmydlających się. Zmierzone masła mieszczą się między 179,3 a 190, a kalkulator używa 183, wartości dla rafinowanego masła shea. Surowe masło bogate w substancje niezmydlające się potrzebuje mniej ługu, więc przy dużym udziale dodaj punkt lub dwa przetłuszczenia albo użyj wartości z certyfikatu dostawcy. Masło shea w bazie.

Masło kakaowe

Masło kakaowe dzieli się równo na trzy części: kwas palmitynowy 23–30 %, stearynowy 31–37 %, oleinowy 31–38 %. Nasycone prawie w dwóch trzecich, jest najtwardszym z popularnych maseł (samo ma 61 punktów twardości) i daje drobną, stabilną pianę. Topi się w 31–35 °C.

Zwykły udział: do 15 %. Według Faioli więcej może przyczyniać się do pękania, a kostki z dużą ilością masła kakaowego bywają kruche.

Na co uważać: zapach. Nierafinowane masło kakaowe pachnie czekoladą, a zapach przechodzi do kostki (Letcavage i Harden; Fisher), więc kupuj dezodoryzowane, jeśli chcesz neutralnej bazy. Masło kakaowe w bazie.

Masło mango

Tłuszcz z pestek mango to kwasy stearynowy i oleinowy w mniej więcej równych częściach, po 35–50 %, z odrobiną palmitynowego: składem zbliżony do masła shea i bardziej miękki niż masło kakaowe. Według Faioli dodaje pielęgnacji bez dużej ilości piany czy twardości.

Zwykły udział: do 15 % (Faiola); przepisy Cable mają 6–19 %.

Na co uważać: odmianę. Cztery masła mango z Wybrzeża Kości Słoniowej topiły się w temperaturach od 17,6 do 34,3 °C (Diomande i in.), więc jedna seria może być dużo miększa od następnej. Podane tu kwasy tłuszczowe pochodzą ze specyfikacji rafinerii (Heess), zgodnej z indyjską normą dla tłuszczu z pestek mango, której zakres liczby zmydlania, 185–198, stosuje kalkulator. Masło mango w bazie.

Masło kokum

Kokum, z nasion indyjskiego drzewa owocowego, to w około połowie kwas stearynowy (52 %) i w dwóch piątych oleinowy (41,5 %) według jedynej dostępnej pełnej analizy, badania z 1939 roku. To czyni je twardym, kruchym masłem, w mydle bardzo podobnym do masła kakaowego (samo ma 59 punktów twardości), ale bez zapachu czekolady.

Zwykły udział: żadna z książek, którym ufamy, go nie podaje. Jego skład jest zbliżony do masła kakaowego, więc obowiązuje ta sama ostrożność co do kruchości, a traktowanie go tak samo, do około 15 %, to nasza sugestia, a nie opublikowana konwencja.

Na co uważać: skąpe dane. Jego liczba zmydlania (187–191,7) pochodzi z indyjskich norm żywnościowych; jego kwasy tłuszczowe to jedna stara analiza. Masło kokum w bazie.

Olej rycynowy

Olej rycynowy to 85–92 % kwasu rycynolowego, kwasu tłuszczowego, którego żaden inny popularny olej nie zawiera w większej ilości. Grupa hydroksylowa w jego łańcuchu sprawia, że mydło rycynowe bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, więc mały udział stabilizuje i zagęszcza pianę całej kostki, a duży czyni kostkę miękką i kleistą. Sam ma 89 punktów obfitej piany, 93 kremowej i tylko 5 twardości.

Zwykły udział: 3–8 %. Według Faioli 3–5 % daje najlepszą pianę, a powyżej 10 % kostka jest miękka; Fisher ostrzega przed miękkim, gumowatym mydłem powyżej około 8 %. Szampony w kostce, mydło w płynie i mydło przezroczyste zawierają go więcej, to ostatnie do jednej trzeciej olejów (Failor), bo mydło rycynowe, działające podobnie jak rozpuszczalnik, pomaga uzyskać przejrzystość.

Na co uważać: liczby właściwości nie pokazują problemu. Podniesienie oleju rycynowego z 5 % do 15 % w kostce z oliwy i oleju kokosowego zwiększa obfitą pianę z 25 do 34 i prawie nie rusza twardości (z 35 do 34), a jednak to druga kostka jest bardziej lepka. Olej rycynowy też przyspiesza ślad (Fisher; Cable). Olej rycynowy w bazie.

Oliwa i inne oleje oleinowe

Oliwa z oliwek

Oliwa to kwas oleinowy 55–83 %, palmitynowy 7,5–20 %, linolowy 3,5–21 %. Jej mydło jest bardzo łagodne, z niską, śliską pianą, i na początku miękkie: kostka z samej oliwy ma 17 punktów twardości, a jednak dobrze dojrzałe mydło kastylijskie staje się w końcu bardzo twarde (Fisher), a długie dojrzewanie jest częścią przepisu. Poradnik o mydle kastylijskim wyjaśnia, dlaczego liczby go nie doceniają.

Zwykły udział: dowolny do 100 % (Faiola; Fisher), co daje mydło kastylijskie; mydło bastylijskie z dużą ilością oliwy zachowuje 75 % i dodaje olej kokosowy i rycynowy dla piany.

Na co uważać: gatunek ma dla gotowej kostki mniejsze znaczenie, niż się sądzi; ważniejsza jest świeżość (Fisher). Zmienia natomiast czas pracy. Oliwa z wytłoczyn (pomace), ostatnie wydobycie z pasty, może zawierać do 3 % substancji niezmydlających się wobec 1,5 % w innych gatunkach i najszybciej dochodzi do śladu: mieszane ręcznie oliwkowe przepisy Cavitch dochodziły do śladu w czasie od 7 do 40 minut zależnie od gatunku, oliwa z wytłoczyn najszybciej (i dawała najciemniejsze mydło), extra virgin najwolniej. Faiola używa tego jak pokrętła: oliwa z wytłoczyn do warstw i teksturowanych wierzchów, które powinny szybciej tężeć, extra virgin do długich swirli (Pure Soapmaking). Zielone oliwy z pierwszego tłoczenia barwią kostkę; do białej Cavitch wybrała oliwę rafinowaną, która w butelce wygląda na jaskrawożółtą. Szeroki zakres kwasu linolowego (do 21 %) sprawia, że niektóre oliwy przechowują się lepiej od innych. Oliwa z oliwek w bazie.

Olej ze słodkich migdałów

Kwas oleinowy 62–76 %, linolowy 20–30 %. Miękki, pielęgnujący olej ze stabilną, niską pianą, dodawany dla odczucia na skórze.

Zwykły udział: do 25 % (Faiola).

Na co uważać: kwas linolowy, jedna czwarta oleju, który przy dużych udziałach skraca trwałość. To olej z orzechów, a jego nazwa składnika (Prunus Amygdalus Dulcis Oil, a po zmydleniu Sodium Almondate) informuje o tym klienta z alergią. Olej ze słodkich migdałów w bazie.

Olej z pestek moreli

Kwas oleinowy 54–70 %, linolowy 20–35 %, bardzo podobny do oleju ze słodkich migdałów i używany tak samo.

Zwykły udział: do 15 % (Faiola), 10 % (Cable). Obie uważają, że więcej daje miękką kostkę, która nie wytrzymuje pod prysznicem.

Na co uważać: jak przy oleju migdałowym, kwas linolowy. Olej z pestek moreli w bazie.

Olej z awokado

Kwas oleinowy 50–74 %, palmitynowy 5–25 %, linolowy 6–20 %, z większą niż w większości olejów ilością kwasu palmitooleinowego (1–12 %). Zachowuje się podobnie jak oliwa z nieco większą ilością kwasu palmitynowego, a mydlarze używają go dla bogatego, pielęgnującego odczucia.

Zwykły udział: do 20 % (Faiola).

Na co uważać: szeroki zakres liczby zmydlania. Codex podaje dla surowego oleju z awokado 170–202 mg KOH/g, a kalkulator używa środka, 186. Nierafinowany olej z awokado zawiera więcej substancji niezmydlających się niż większość olejów (Fisher), co obniża jego liczbę zmydlania; olej rafinowany, z najwyżej 2 %, leży w górnej połowie zakresu. Przy dużym udziale punkt dodatkowego przetłuszczenia pokrywa ten rozrzut. Kostka z olejem z otrębów ryżowych i awokado ma go 25 %. Olej z awokado w bazie.

Olej słonecznikowy wysokooleinowy

Wysokooleinowy olej słonecznikowy musi według normy Codex zawierać co najmniej 75 % kwasu oleinowego (75–90,7 %), przy 2,1–17 % linolowego. W mydle zachowuje się jak jasna oliwa i dobrze się przechowuje.

Zwykły udział: jak oliwa. Faiola sugeruje dla olejów słonecznikowych 20 % lub mniej, powołując się na miękką kostkę i krótką trwałość; odmiana wysokooleinowa przechowuje się znacznie lepiej, a nasze przepisy mają jej 5–30 %.

Na co uważać: etykietę. Oba rodzaje mają tę samą nazwę składnika, Helianthus Annuus Seed Oil, więc tylko specyfikacja dostawcy powie ci, który masz. Wysokooleinowy olej słonecznikowy w bazie.

Olej rzepakowy (kanola)

Olej rzepakowy niskoerukowy: kwas oleinowy 51–70 %, linolowy 15–30 %, linolenowy 5–14 %. Tani, jasny i łagodny, z kremową pianą. Według Faioli spowalnia ślad, co daje czas na swirle, i daje bielszą kostkę niż oliwa.

Zwykły udział: do 35 % (Faiola) albo 40 % w jej Pure Soapmaking, gdzie woli odmianę wysokooleinową, bo wolniej jełczeje; nasza ekonomiczna kostka ma go 25 %, a mydło z olejów z supermarketu 15 %.

Na co uważać: kwas linolenowy, do 14 %, najszybciej utleniający się z popularnych kwasów. Faiola zauważa, że niektórzy mydlarze obwiniają olej rzepakowy o pomarańczowe plamy. Istnieje wysokooleinowy olej rzepakowy z około 2,5 % kwasu linolenowego. Olej rzepakowy w bazie.

Olej z otrębów ryżowych

Kwas oleinowy 38–48 %, linolowy 21–42 %, palmitynowy 14–23 %. Kwas palmitynowy stawia go wśród cięższych olejów płynnych (Fisher), a zawiera on do 6,5 % substancji niezmydlających się, w tym 0,9–2,1 % gamma-oryzanolu w oleju surowym.

Zwykły udział: Faiola uznaje go za użyteczny nawet do 100 % i w swoich przepisach daje 7–50 %; nasze mają 5–30 %, najwięcej kostka z olejem z otrębów ryżowych i awokado. Faiola i Grosso proponują go zamiast oliwy, żeby obniżyć koszt.

Na co uważać: kwas linolowy, w niektórych olejach do 42 %. Olej z otrębów ryżowych w bazie.

Oleje wielonienasycone: zwykły słonecznikowy i konopny

Olej słonecznikowy zwykły

Zwykły olej słonecznikowy to przeciwieństwo odmiany wysokooleinowej: kwas linolowy 48,3–74 %, oleinowy 14–39,4 %. Pięć liczb właściwości ledwo je rozróżnia (w kostce 70/30 z olejem kokosowym twardość 32 wobec 30 i pielęgnacja 64 wobec 68), ale liczba jodowa wyraźnie tak: 93 dla kostki ze zwykłym olejem wobec 61 dla wysokooleinowego. Ta liczba jodowa to kwas linolowy i to z jego powodu zwykły olej słabo się przechowuje w mydle.

Zwykły udział: do 20 % (Faiola), a mniej jest bezpieczniej w kostce, która ma długo poleżeć.

Na co uważać: to samo dotyczy oleju z pestek winogron (kwas linolowy 58–78 %) i sojowego (kwas linolowy 48–59 %, linolenowy 4,5–11 %). Trzymaj je w małym udziale, kupuj świeże i pozwól mydłu dojrzewać w chłodnym miejscu. Zwykły olej słonecznikowy w bazie.

Olej konopny

Najbardziej nienasycony olej z tej listy: kwas linolowy 44,5–65,5 %, alfa-linolenowy 13,5–30,5 %, liczba jodowa 145–170. Cable używa go dla jedwabistego odczucia, jakie daje kostce.

Zwykły udział: Faiola dopuszcza do 20 %; przepisy w sprawdzonych przez nas książkach mają 4–6 %.

Na co uważać: jełczenie. Według Cable w mydle utlenia się szybciej niż inne oleje, więc radzi zużyć mydło konopne w ciągu sześciu miesięcy albo trzymać przetłuszczenie na poziomie około 5 %. Sam olej wytrzymuje od trzech do sześciu miesięcy nierafinowany i około roku rafinowany (Faiola, Pure Soapmaking), więc kupuj go świeży. Nie ma opublikowanej liczby zmydlania; kalkulator używa 192,2, wyliczonej z jego kwasów tłuszczowych. Olej konopny w bazie.

Woski i kwas tłuszczowy: jojoba, wosk pszczeli i kwas stearynowy

Jojoba

„Olej” jojoba to płynny wosk. Około 97 % to estry woskowe, z których każdy składa się z długiego jednonienasyconego kwasu tłuszczowego (kwasu gadoleinowego, 67,9–75,5 % kwasów, i erukowego) połączonego nie z glicerolem, lecz z długim alkoholem tłuszczowym. Ma to trzy konsekwencje. Jego liczba zmydlania to około 93 mg KOH/g, połowa tego, co ma zwykły olej. Estry woskowe zmydlają się powoli, więc w warunkach robienia mydła duża część jojoby zostaje bez zmian i działa jak dodatkowe przetłuszczenie. A nawet pełne zmydlenie zostawiłoby około połowy jej masy w postaci alkoholi tłuszczowych, które nie stają się mydłem: Cosmetic Ingredient Review podaje zawartość substancji niezmydlających się na 51 %.

Zwykły udział: do 10 %. Według Faioli więcej obciąża pianę; Cable trzyma ją poniżej 15 %.

Na co uważać: liczby właściwości nic dla niej nie znaczą: nie liczą kwasu gadoleinowego ani erukowego, więc kostka z jojoby ma 12 punktów pielęgnacji. Kalkulator przydziela jej ług według wartości 93, więc jeśli zmydli się słabiej, kostka będzie miała więcej przetłuszczenia, niż podano, nigdy mniej. Jojoba w bazie.

Wosk pszczeli

Wosk pszczeli to też wosk, estry bardzo długich alkoholi z pewną ilością wolnych kwasów tłuszczowych i węglowodorów, topiący się w 62–65 °C. Z ługiem chętnie reagują tylko jego wolne kwasy; estry zmydlają się powoli, więc daje mało mydła i działa głównie jako składnik utwardzający. Jego liczba zmydlania wynosi 87–104 mg KOH/g.

Zwykły udział: do 2 % olejów (Faiola), która daje też 0,5 % przy śladzie przeciw nalotowi sodowemu; jej Pure Soapmaking dopuszcza 3 %, przy temperaturze masy 63 °C (145 °F) lub wyższej, żeby wosk nie zastygł, i ostrzega, że za dużo osłabia pianę.

Na co uważać: szybko zagęszcza masę. Faiola roztapia go osobno i dodaje, mieszając ręcznie, przy lekkim śladzie, gdy masa ma 60 °C (140 °F) lub więcej, bo w chłodniejszej masie zastyga w grudki. W mydle z miodem i woskiem pszczelim dodaje się go zamiast tego do olejów utrzymywanych w 50–55 °C i przestaje blendować przy lekkim śladzie. Nie opublikowano dla niego profilu kwasów tłuszczowych, więc ma zero w każdej właściwości, co nic nie znaczy. Nie jest wegański. Wosk pszczeli w bazie.

Kwas stearynowy

Kwas stearynowy, który kupują mydlarze, to potrójnie prasowana mieszanina kwasu stearynowego (50–54 %) i palmitynowego (45–49 %), wytwarzana z oleju palmowego lub tłuszczu zwierzęcego (Faiola; Failor). Jako wolny kwas tłuszczowy, a nie tłuszcz, nie zmydla się: ług od razu go zobojętnia, dając mydło i wodę, bez gliceryny. Ta szybkość tłumaczy jego zachowanie. Utwardza kostkę i szybko doprowadza do śladu, a jeśli jest w olejach, gdy dodaje się ług, masa może zgęstnieć tak, że nie da się jej mieszać, albo się zważyć.

Zwykły udział: 0,5 % jako składnik utwardzający w zwykłych kostkach (Faiola). Mydło przezroczyste zawiera go 7–20 % (Failor), a w mydłach do golenia i kremowych jest jednym z głównych tłuszczów: 40 % w naszym mydle do golenia, 45 % w robionym metodą na gorąco stearynowym mydle do golenia i 30 % w naszym mydle kremowym.

Na co uważać: metodę. Failor roztapia go osobno i dodaje, gdy masa z pozostałych olejów dojdzie do śladu; Faiola dodaje go roztopionego przy lekkim śladzie do masy o temperaturze 57 °C (135 °F) lub wyższej. Jeśli unikasz oleju palmowego, pamiętaj, że kwas stearynowy często pochodzi z palmy. Kwas stearynowy w bazie.

Dwa oleje specjalne: laurowy i neem

Olej laurowy

Tłoczony z owoców wawrzynu szlachetnego, to olej mydła z Aleppo: kwas oleinowy 22,1–44,4 %, linolowy 15,9–26,8 %, laurynowy 12,7–31,2 % i palmitynowy 12,4–19,9 % w trzech analizach, z około 1 % substancji niezmydlających się i kilkoma procentami olejku lotnego, który nadaje mu zapach. Kwas laurynowy daje mu część mocy mycia i piany oleju kokosowego, których brakuje oliwie.

Zwykły udział: wyznacza go cena. Mydło z Aleppo klasyfikuje się według udziału oleju laurowego; nasz przepis na mydło alepskie ma go 20 %, częsty średni gatunek, a kostka laurowa w stylu Aleppo 25 %. Poradnik o mydle z Aleppo omawia cały zakres.

Na co uważać: trzy rzeczy. Zawartość kwasu laurynowego zależy od drzewa, od 13 do 31 % w 48 tureckich genotypach (Ayanoğlu i in., 2018), więc jego wskaźniki właściwości czytaj jako zakres. To nie jest olejek eteryczny laurowy, destylat z liści, który nie daje mydła i który IFRA ogranicza do około 0,053 % gotowego mydła (zob. zapach w mydle). I Kalifornia od 1 stycznia 2027 roku dopisuje olej z nasion wawrzynu szlachetnego do składników, których kosmetyki nie mogą zawierać; szczegóły są w kalendarzu regulacyjnym, a dostawca powie ci, z czego tłoczony jest twój olej. Olej laurowy w bazie.

Olej neem

Olej z nasion neem to w przybliżeniu kwas oleinowy 28–41 %, palmitynowy 12–19 %, stearynowy 4–15 % i linolowy 19–46 %, olej średnio twardy, którego skład bardzo zależy od sposobu ekstrakcji. Mydlarze dodają go ze względu na jego tradycyjną renomę.

Zwykły udział: mały. Jedyny przepis Cable z olejem neem ma go 6 %; nasze mydło dla psa ma 10 %.

Na co uważać: jego liczba zmydlania. Indyjska norma dla oleju neem dopuszcza 175–205 mg KOH/g, a kalkulator używa środka, 190; jedno badanie zmierzyło od 159,7 do 194,6 dla tych samych nasion przy czterech różnych rozpuszczalnikach. Przy udziale większym niż kilka procent daj przepisowi punkt lub dwa dodatkowego przetłuszczenia. Kwas linolowy, do 46 % w jednej próbce handlowej, skraca jego trwałość. I nie przypisuj mu działania leczniczego: takie deklaracje zmieniają sposób, w jaki mydło jest regulowane (zob. etykietowanie mydła). Olej neem w bazie.

Zamiana jednego oleju na inny

Zamieniaj w obrębie rodziny, a kostka zmieni się najmniej: smalec lub łój zamiast oleju palmowego, olej babassu lub z ziaren palmowych zamiast kokosowego, wysokooleinowy olej słonecznikowy lub olej z otrębów ryżowych zamiast części oliwy. Każda zamiana zmienia ług, nawet między bliskimi krewnymi, więc przelicz nowy przepis w kalkulatorze, zanim cokolwiek odważysz: olej kokosowy, z ziaren palmowych i babassu różnią się o najwyżej 3,0 g wodorotlenku sodu na 1000 g olejów w tej samej kostce 70/30 z oliwą, a frakcjonowany olej kokosowy o 15,9 g. Narzędzie do porównań pokazuje kwasy tłuszczowe dwóch olejów obok siebie, a poradnik jak ułożyć przepis na mydło pokazuje, jak zbudować z nich mieszankę.