Mydło nie twardnieje: miękkie mydło, pocenie się i rozwarstwienie

Blok, który powinien już nadawać się do krojenia, po dwóch lub trzech dniach jest nadal miękki. Albo jest miękki i tłusty, albo na jego wierzchu leży olej, albo półka z dojrzałymi kostkami jest mokra w wilgotny poranek. Wszystko to może wyglądać podobnie, ale większość tych przypadków jest nieszkodliwa, a jeden nie. Ten poradnik je rozróżnia i mówi, co zrobić z każdym.

Najpierw: jakie to miękkie?

Miękkość to także kwestia czasu. Soap Queen oczekuje, że większość mydła da się wyjąć z formy po dwóch lub trzech dniach, a David Fisher kroi po 24 do 48 godzinach. Anne-Marie Faiola zauważa, że przepisy z dużą ilością płynnych olejów i mydło w silikonowych formach z gniazdami mogą potrzebować nawet tygodnia. Mydło kastylijskie, zrobione wyłącznie z oliwy, przez tygodnie pozostaje miękkie i twardnieje miesiącami; mydło bastylijskie z dużą ilością oliwy z tego powodu ma roztwór ługu 35 %, a i tak potrzebuje ośmiu tygodni. Praktyczna zasada Soap Queen mówi, że mydło, które po tygodniu czy dwóch jest nadal bardzo miękkie, raczej już wiele nie stwardnieje. Pominięcie fazy żelu nie jest przyczyną: Dunn zrobił jeden przepis z fazą żelu i bez niej i stwierdził, że dojrzałe kostki były równie twarde (zobacz fazę żelu).

Za dużo wody

Woda to najczęstsza przyczyna i najłatwiej ją poprawić następnym razem. Kevin Dunn zrobił identyczne mydła przy trzech stężeniach roztworu ługu, 50, 33 i 25 %, i obserwował je przez dwa miesiące. Kostki z małą ilością wody były twardsze od dnia wyjęcia z formy; pozostałe doganiały je tylko powoli. W mydle z oleju kokosowego kostki z 33 % i 25 % potrzebowały 19 i 52 dni, żeby osiągnąć twardość, jaką kostka z 50 % miała pierwszego dnia, a w jego mieszance czterech olejów 12 i 36 dni. W mydłach z małą ilością wody nie znalazł żadnego zagrożenia, aż do roztworu 50 % włącznie.

Stary zwyczaj podawania wody jako procentu olejów pogarsza sprawę właśnie w tych mydłach, które najbardziej na tym cierpią. DeeAnna Rouse z Classic Bells zwraca uwagę, że woda w ilości 38 % olejów daje roztwór ługu 25 % w mydle z samej oliwy, ale 31 % w mydle kokosowym: najwięcej wody dostaje wolny, miękki przepis, który potrzebuje jej najmniej.

Płyny dodane później też liczą się jako woda. Letcavage i Buck odejmują masę mleka albo naparu ziołowego od wody na ług; „w przeciwnym razie mydło będzie miało za dużo wody i będzie wymagało bardzo długiego schnięcia”. Kalkulator robi to za ciebie, gdy wpiszesz płyn jako dodatek.

100 g wodorotlenku sodu25 %300 g · 3,00 : 1wolniej; łatwiej o nalot i skurcz28 %257 g · 2,57 : 130 %233 g · 2,33 : 133 %203 g · 2,03 : 1domyślnie u nas, złoty środek35 %186 g · 1,86 : 140 %150 g · 1,50 : 1mniej wody: szybszy ślad45 %122 g · 1,22 : 150 %100 g · 1,00 : 1masterbatch; krystalizuje < 12 °CWoda jako 38 % olejów, dawne ustawienie domyślne, daje roztwór ok. 27 % w typowym przepisie, w którym ług to 14 % olejów.

Nasz przepis na mydło kastylijskie z tego powodu ma roztwór 33 %. Przy tradycyjnych 38 % olejów też się uda, ale nastaw się na długie czekanie, zanim da się je wyjąć z formy.

Co zrobić z mydłem, które jest teraz w formie: daj mu czas. Jeśli utknęło w silikonowej formie, zamroź je: Soap Queen zamraża formę na 24 godziny, Faiola zamraża mydło na kamień, jeśli się rwie, a zamrożone mydło wychodzi z formy, bo przestaje się wyginać. Soap Queen proponuje też przetopienie bardzo mokrego mydła, żeby odparować część wody. Resztę omawia poradnik o wyjmowaniu z formy.

Miękkie oleje

Twardość pochodzi głównie z tłuszczów nasyconych: oleju kokosowego, oleju z ziaren palmowych, oleju palmowego, smalcu, łoju i maseł. Przepis, w którym przeważa oliwa, olej rzepakowy, słonecznikowy albo inne oleje płynne, jest na początku miękki i powoli twardnieje. Pokazuje to wskaźnik twardości w kalkulatorze: nasza codzienna kostka z oliwy, oleju kokosowego i palmowego ma 45, a mydło z samej oliwy 17. Te wskaźniki właściwości to rzemieślnicza umowa, a nie pomiar, ale dobrze to oddają. Dużo oleju rycynowego sprawia, że kostka jest raczej lepka niż twarda; nasze przepisy na szampon w kostce ostrzegają, że powyżej około 20 % kostka zostaje lepka, niezależnie od tego, jak długo dojrzewa.

Następnym razem zamień część oleju płynnego na twardy tłuszcz albo dodaj mleczan sodu. Jego producent, Corbion, sprzedaje go do mydła w kostkach, żeby zwiększał twardość i ułatwiał wyjmowanie z form. Classic Bells dodaje roztwór 60 % w ilości 1 do 3 % masy tłuszczów, a Faiola dodaje do wody na ług 1 łyżeczkę na funt olejów, co według Pure Soapmaking „skraca czas do wyjęcia z formy mniej więcej o połowę”. Więcej nie znaczy lepiej: powyżej około 3 % Classic Bells obserwuje, że kostki robią się bardziej miękkie i gumowate.

Za mało działającego ługu

Mydło, które jest miękkie i tłuste, a nie tylko miękkie, zwykle dostało mniej ługu, niż potrzebowały jego oleje. Może do tego dojść na cztery sposoby.

Pomyłka przy ważeniu. Sprawdź wagę na czymś o znanej masie i przejrzyj jeszcze raz, co trafiło do garnka. Zapomniany olej działa odwrotnie: zostawia za dużo ługu, a mydło jest ostre i kruche, nie miękkie.

Ług, który stracił moc. Wodorotlenek sodu pochłania z powietrza wodę i dwutlenek węgla; podręcznik jego producenta z tego powodu każe analitykom szybko obchodzić się z próbkami. Woda to martwy balast, a dwutlenek węgla zamienia część wodorotlenku w węglan sodu, który nie robi z tłuszczu mydła. Dunn zasymulował sodę kaustyczną o czystości od 95 do 80 % i dostał bardziej miękkie mydło. Szukaj granulek zbitych w grudki, wilgotnych albo posklejanych. Roztwór ługu pozostawiony bez przykrycia słabnie w ten sam sposób, dlatego Susan Miller Cavitch przykrywa swój, gdy tylko ostygnie. Dwa sprawdziany: świeży roztwór 50 % dobrego wodorotlenku sodu powinien sam nagrzać się co najmniej do 82 °C (180 °F), jak stwierdza Classic Bells, a Dunn zauważa, że węglan sodu nie rozpuszcza się w ługu 50 %, tylko na nim pływa. Jeśli znasz czystość, podziel masę ługu przez nią; kalkulator ma ustawienie czystości, które to robi. Przechowuj ług szczelnie zamknięty i w suchym miejscu.

Niewłaściwa zasada. Wodorotlenek potasu daje miękkie mydło, a do tej samej pracy potrzeba go też więcej. W naszej codziennej kostce 1000 g olejów potrzebuje 144,1 g wodorotlenku sodu albo 224,6 g wodorotlenku potasu o zwykłej czystości 90 %. Jeśli przez pomyłkę odważysz 144,1 g wodorotlenku potasu, partia dostanie tylko 64 % zasady, której potrzebuje. Powstanie miękka, tłusta pasta pełna niezmydlonego oleju, która nigdy nie stwardnieje, choć nie jest żrąca. Soda kalcynowana, czyli węglan sodu, użyta przez pomyłkę daje masę, która w ogóle nie dochodzi do śladu. Odwrotna pomyłka jest niebezpieczna: wodorotlenek sodu odważony według liczby dla wodorotlenku potasu, 224,6 g tam, gdzie właściwe jest 144,1 g, to o 56 % więcej zasady, niż oleje mogą zużyć. Taka partia ma poważny nadmiar ługu i trzeba ją wyrzucić. Przeliczanie wyjaśnia poradnik o NaOH i KOH.

Coś, co zużyło ług. Kwasy zużywają ług: każde 10 g kwasu cytrynowego zobojętnia 6,25 g wodorotlenku sodu, a ocet i sok z cytryny działają tak samo. Dunn zmierzył, że mleko kozie użyte zamiast wody zabiera w typowym mydle 4 do 6 % ługu. Wpisz kwasy do kalkulatora jako dodatki, a doliczy potrzebny im ług; pominięte w przepisie, zwiększają przetłuszczenie i zmiękczają kostkę. Z mlekiem jest inaczej: ług, który ono zużywa, już działa jak małe dodatkowe obniżenie ilości ługu, dlatego Dunn odradza dalsze zmniejszanie ługu ze względu na mleko.

Słabe mieszanie i fałszywy ślad

Partia wylana, zanim oleje i ług naprawdę się zemulgowały, może stężeć miękka i niejednolita, z tłustymi plamami albo kieszeniami. Anne Watson zwraca uwagę, że blender ręczny miesza tłuszcz z ługiem aż do poziomu mikroskopowego, więc masa nie musi dojść do gęstego śladu, a jedynie do prawdziwej emulsji. Pułapką jest fałszywy ślad: twarde tłuszcze zastygające w zbyt chłodnej masie, co wygląda jak ślad, ale nim nie jest. Masło kakaowe topi się w 31 do 35 °C, a masło shea w 33 do 40,5 °C, według danych na naszych stronach olejów, więc ług w temperaturze pokojowej wlany do olejów tylko nieco cieplejszych może je zestalić. Modern Soapmaking umieszcza fałszywy ślad poniżej około 29 °C (85 °F) i ostrzega, że wylanie takiej masy prowadzi do kieszeni ługu. Blenduj dalej, aż masa będzie gładka; różnicę pokazuje poradnik o śladzie.

Rozwarstwienie w formie

Rozwarstwienie to jedyny problem z miękkim mydłem, który jest problemem bezpieczeństwa. Olej zbiera się na masie albo na wylanym bloku, czasem nad jasną, ziarnistą warstwą, jak owsianka z roztopionym masłem na wierzchu; później pokrojone kostki mogą mieć mokre kieszenie, oleisty wierzch i twardy, kredowy spód.

Rozwarstwiony blok: olej wypłynął na wierzch, a mydło pod nim może zawierać ług, który nigdy nie spotkał się z olejem.

Dunn przekonał się, dlaczego to ważne. Jego mydła z samej oliwy przy roztworach ługu 33 % i 25 % nigdy nie doszły do śladu i rozwarstwiły się w formie: „na dno każdej formy opadło kredowe mydło z nadmiarem ługu, a niezmydlony olej wypłynął na wierzch”. Jego mieszanka czterech olejów przy 25 % rozwarstwiła się częściowo, z kwaśnym oleistym wierzchem i zasadowym spodem. Każde mydło mieszał, wstrząsając je przez 15 sekund na wytrząsarce do farb i kołysząc, a nie blenderem ręcznym, więc partia blendowana rzadziej się rozwarstwia; kierunek jednak się zgadza. Najłatwiej rozwarstwiają się wolne przepisy bogate w kwas oleinowy, z dużą ilością wody, a mniej wody pomaga.

Inne zwykłe przyczyny to masa wylana, zanim się zemulgowała, albo przy fałszywym śladzie, zapach, który nie chce się wmieszać (zobacz zważenie się masy i grudkowanie), słaby ług, wodorotlenek potasu użyty przez pomyłkę i, rzadko, silne przegrzanie. Podobnie może wyglądać nadmiar olejku eterycznego: Cavitch znalazła go w małych kałużach na śliskim, twardym bloku, a kostki mogą pozostać nieco tłuste i nigdy porządnie nie stwardnieć.

Zasada dawnych mydlarzy wyjaśnia, dlaczego gotowanie ratunkowe może naprawić rozwarstwioną partię, ale nie błędny przepis. Mydło, które jest jednocześnie tłuste i żrące, jak pisali w 1908 roku Simmons i Appleton, świadczy o „niepełnym zmydleniu”, które „można naprawić jedynie dalszym ogrzewaniem” i mieszaniem: ług i olej są na miejscu i po prostu nie skończyły ze sobą reagować. Mydło tłuste dlatego, że zabrakło mu ługu, nie ma już z czym reagować.

Co zrobić:

• Jeszcze w garnku: blenduj dalej, żeby masa znów się połączyła. Gdy to nastąpi, może szybko zgęstnieć.
• W formie, nadal miękkie, w ciągu mniej więcej doby: ugotuj je. Przełóż masę do garnka ze stali nierdzewnej albo do wolnowaru, podgrzewaj delikatnie i mieszaj, aż powstanie jednolita, galaretowata masa, a potem wciśnij ją do form. Soap Queen stwierdza, że taki ratunek działa do około 24 godzin od chwili, gdy partia się nie udała; Faiola zauważa, że nie zawsze się udaje. Przetestuj kostki, gdy stężeją.
• Stwardniałe, z kieszeniami płynu albo żrącą warstwą: wyrzuć.

Pocenie się i rosa glicerynowa

Kropelki płynu albo lepka warstewka na dojrzałych kostkach, zwykle przy wilgotnej pogodzie albo po wyjęciu kostek z lodówki, to rosa glicerynowa. Każda partia mydła robionego na zimno zachowuje glicerynę uwalnianą w czasie zmydlania, około 0,77 g na każdy gram wodorotlenku sodu, czyli mniej więcej 110 g na każde 1000 g olejów w naszej codziennej kostce. Gliceryna jest humektantem. Pobiera albo oddaje wodę, aż zrówna się z otaczającym powietrzem, a im wilgotniejsze powietrze, tym więcej wody zatrzymuje: tabele Glycerine Producers’ Association pokazują, że gliceryna w równowadze z powietrzem o wilgotności względnej 50 % to w 79 % gliceryna, a przy 80 % tylko w mniej więcej połowie. Bramble Berry obserwuje, że mydło robione na zimno zaczyna się pocić, gdy wilgotność wzrasta powyżej mniej więcej 70 do 80 %.

Rosa glicerynowa na dojrzałych kostkach w wilgotny dzień. Znika, gdy powietrze robi się suchsze.

Niektóre składniki ją nasilają:

• Sól. Chlorek sodu pobiera wodę z powietrza o wilgotności względnej powyżej około 75 %, więc mydła solankowe mogą się pocić przy wilgotnej pogodzie miesiącami. Sól z Morza Martwego zawiera chlorek magnezu, który robi to już od około 33 %, czyli w powietrzu suchszym niż w większości domów. Fisher ostrzega, że sól z Morza Martwego i sól Epsom, ze swoim magnezem, sprawiają, że mydło solankowe robi się papkowate.
• Miód i olej rycynowy powyżej około 10 %, oba wymienione przez Bramble Berry.
• Dodatkowa gliceryna. Bazy glicerynowe zawierają jej znacznie więcej i dlatego pocą się najbardziej. Dunn stwierdził, że jego przezroczyste mydła z dużą ilością gliceryny pociły się w wilgotnym powietrzu, i to tym bardziej, im więcej było w nich gliceryny.
• Zimna kostka w ciepłym pomieszczeniu. Na mydle wyjętym z lodówki albo zamrażarki skrapla się para wodna.

Co zrobić: osusz kostki, przenieś je na dzień lub dwa do suchszego pomieszczenia z wentylatorem, a potem zapakuj. Bramble Berry radzi utrzymywać w pomieszczeniu, w którym mydło dojrzewa, wilgotność względną poniżej około 50 do 60 % i pakować kostki, gdy już dojrzeją. Z mydłem wszystko w porządku.

Jedno zastrzeżenie: kropelki na świeżym mydle robionym na zimno w pierwszych dniach nie zawsze są rosą. Płyn wyciekający z partii, która się rozwarstwiła, może być roztworem ługu. Jeśli ze świeżego mydła coś wycieka, dotykaj go w rękawicach i przetestuj płyn, zanim uznasz go za nieszkodliwy.

Czekać, przetopić czy wyrzucić

Przetapianie jest rozwiązaniem tylko wtedy, gdy wiesz, co poszło nie tak i o ile; poradnik o przetapianiu mydła wyjaśnia, jak to zrobić według liczb. Dodawanie ługu albo oleju na oko zamienia jeden problem w dwa.